Voorbereidende begeleiding op traumabehandeling bij kinderen

Bepaalde gebeurtenissen kunnen littekens achterlaten. Fysieke, maar in andere gevallen ook emotionele littekens. Wanneer een heftige gebeurtenis niet goed verwerkt wordt, kan dat leiden tot trauma. Tot op latere leeftijd kan een trauma belemmeringen in het dagelijks leven veroorzaken. Het is belangrijk tijdig dit trauma te erkennen, maar soms zijn kinderen nog niet klaar voor een intensieve behandeling bij een kinderpsycholoog. Dan kan voorbereidende begeleiding helpend zijn. De Kinderhoeksteen kan kinderen van verschillende leeftijden helpen.

Trauma

Wanneer iemand een nare gebeurtenis overkomt, kan dat in sommige gevallen traumatisch zijn. Trauma is echter uiterst persoonlijk. Wat voor de één gemakkelijk naast zich neer te leggen is, kan bij de ander een trauma veroorzaken. Wanneer dat gebeurt, heeft dat een sterke invloed op het mentale welzijn en de ontwikkeling. De ziekte van een familielid is voor kinderen vaak erg ingrijpend. Ze begrijpen niet altijd goed wat er gebeurt en hun veilige thuisbasis staat opeens op losse schroeven. Deze gebeurtenissen verwerken is dan ook erg belangrijk, en het is zaak dat ouders en kinderen weten waar ze terecht kunnen.

Vastgeroeste gevoelens

Wanneer kinderen zich (langere tijd) onveilig hebben gevoeld, kan dat zijn sporen nalaten. Vaak is er bij ziekte veel aandacht voor degene die ziek is. Maar de invloed op de (andere) kinderen kan niet worden onderschat. Het gevoel van onveiligheid en angst raakt als het ware vastgeroest in het lichaam en het gezinssysteem. Zodra er iets gebeurt dat de herinnering aan dat gevoel en die gebeurtenissen oproept, ontstaat er een stressreactie. Daardoor kunnen kinderen ‘uit het niets’ boos, verdrietig of angstig reageren.

Krachten bundelen

Natuurlijk is het belangrijk te streven naar het voorkomen van een trauma, door kinderen van meet af aan goed te begeleiden bij ziekte, rouw en verlies. Maar voor kinderen die toch een trauma hebben opgelopen, is het waardevol speciale ondersteuning aan te bieden. In sommige gevallen zijn (erg jonge) kinderen of is de gezinssituatie daar nog niet klaar voor. Ook kan het zijn dat er niet voldoende basis om te beginnen met EMDR of de psycholoog. Om de krachten van de verschillende behandelingen te bundelen, bestaat voor deze groep kinderen voorbereidende begeleiding op een traumabehandeling.

Voorbereidende begeleiding

Bij deze voorbereidende begeleiding kunnen de kinderen op een veilige plek hun emoties uiten. Dat kan bijvoorbeeld aan de hand van methodes zoals POPtalk, creatieve technieken of bijvoorbeeld Loulou de Zorguil, een knuffeluil waarmee de kinderen kunnen communiceren. De begeleiding kan op verschillende manieren worden ingevuld, afhankelijk van wat er nodig is in de specifieke situatie. Daarbij wordt ook de samenwerking met een psycholoog gezocht.

Negatieve associaties

Daarnaast kan ik gebruik maken van EFT, oftewel Emotional Freedom Techniques. Bij deze methodes concentreren we ons op de negatieve associaties met bepaalde gebeurtenissen. Door te kloppen op bepaalde drukpunten op het lichaam en het uitspreken van bepaalde woordjes of zinnetjes, wordt geconcentreerd op de situatie. Doordat het brein op verschillende manieren aan het werk gezet wordt, zwakken de negatieve associaties af. De gevoelens rondom het trauma voelen niet meer zo rauw.

 De Kinderhoeksteen

Bij De Kinderhoeksteen kunnen ouders en kinderen terecht wanneer zij psychosociale ondersteuning nodig hebben tijdens of na ziekte of een overlijden. Maar ook ondersteun ik zorgpersoneel bij deze, soms ingewikkelde, taken. In mijn ervaring als kinderverpleegkundige merkte ik dat omgaan met rouw en verlies niet tot het standaard lespakket behoort. Toch is het een niet te onderschatten onderdeel van het werk. Daarom heb ik een verdiepingsmodule ontwikkeld voor kinderverpleegkundigen om de kennis over psychosociale begeleiding te vergroten. Dan sta je er als zorgmedewerker niet alleen voor.

Integrale begeleiding bij ziekte in gezin is gewenst

Kind beschermen

Wanneer je werkt met zieke mensen, maak je van dichtbij mee hoeveel impact dat heeft op iemands leven. Het leven van de zieke zelf, maar ook zeker op dat van familieleden. Ouders zijn veel energie kwijt aan andere zaken dan gewoonlijk en maken zich zorgen, maar ook de kinderen zijn vaak bang of onrustig. Ziekte is nooit gemakkelijk, daarom is het belangrijk oog te hebben voor de betrokkenen om deze periode zo goed mogelijk door te komen. Een integrale begeleiding is daarbij gewenst.

Een kind wil je beschermen, dat is het natuurlijke instinct van veel ouders en andere volwassenen. Logisch, een kind is nog jong en in die zin kwetsbaarder. Maar ook andersom kan het gelden: het kind wil de ouder niet belasten met zijn of haar verdriet. Wanneer we onder het mom van ‘bescherming’ een kind weghouden van ziekte en dood of daar om een andere reden niet goed over gepraat wordt, kan dat later voor problemen zorgen. Het nemen van gepast afscheid, begrip voor een ziek familielid dat minder kan of voorbereid worden op wat er gaat gebeuren, is namelijk erg belangrijk. Een kind heeft al minder controle over zijn of haar leven dan een volwassene. Wanneer het dan voor onverwachte grote gebeurtenissen komt te staan, is het helemaal moeilijk grip te houden.

Aandacht voor emotionele zorg

Als rouw- en verliesbegeleider en kinderverpleegkundige heb ik vaak gezien dat broertjes en zusjes van zieke kinderen (onbewust) worden afgeschermd van de situatie. Dat ontstaat vaak doordat de kinderen tijdens (ziekenhuis)afspraken naar oppas of opa en oma worden gebracht. Wanneer het zieke kind vervolgens overlijdt, komt dat als een enorme schok. Daarom vind ik het belangrijk dat kinderen in een traject worden meegenomen, zodat de kans verkleint dat ze later vastlopen in de rouw. Ouders vinden het vaak lastig te weten wat ze nu het best kunnen doen en wat ze wel of niet moeten zeggen. Vaak wenden ze zich tot de verzorgenden en medici. Zorgpersoneel vervult dan ook vaak een belangrijke adviserende rol. Daarom is het belangrijk ook aandacht te hebben voor de emotionele zorg en de beleving van alle gezinsleden in een medisch traject.

Contact

In een tijd van sociale afstand zien we steeds meer het belang van aandacht voor emotionele begeleiding bij ziekte. Toch mag er meer kennis bestaan over het belang hiervan. Vooral een stuk intervisie en supervisie kan heel belangrijk zijn. De sleutel schuilt wat dat betreft in het contact tussen de rouw- en verliesbegeleider en de verantwoordelijke medici. Zo heb ik steeds vaker contact met een (kinder)arts, waarbij ik een adviserende rol heb op het gebied van psychosociale hulp thuis. Deze korte lijnen zijn erg prettig, op die manier kunnen gezinsleden op een goede manier geadviseerd worden en weten ze dat er ondersteuning mogelijk is. Ook ontstaat er zo steeds meer integrale samenwerking, wat leidt tot meer stressreductie bij het gezin als ze thuis zijn.

Integrale samenwerking

Een integrale samenwerking kan de basis vormen voor een gezond herstel na ziekte of een overlijden. Er kan daarmee veel winst behaald worden voor ouders, kinderen én mensen in de zorg. Op die manier hoeft geen van de partijen het gevoel te hebben er alleen voor te staan of op zichzelf aangewezen te zijn. Goede zorg valt of staat bij aandacht voor de mens, zowel lichamelijk of emotioneel. Graag ondersteun ik daarbij.

De Kinderhoeksteen

Bij De Kinderhoeksteen kunnen ouders en kinderen terecht wanneer zij psychosociale ondersteuning nodig hebben tijdens of na ziekte of een overlijden. Maar ook ondersteun ik zorgpersoneel bij deze taken. In mijn ervaring als kinderverpleegkundige merkte ik dat omgaan met rouw en verlies niet tot het standaard lespakket behoort. Toch is het een niet te onderschatten onderdeel van het werk. Dit hoef je niet alleen te doen. Bij De Kinderhoeksteen help ik je graag.

Ziekte in gezin? EFT ondersteunt.

Grote of kleine gebeurtenissen kunnen littekens achterlaten. Letterlijk, na een val of door een ongelukje. Maar ook figuurlijk, na een nare ervaring of heftige gebeurtenis. Wanneer een gezinslid ziek wordt, werkt dat dan ook door op de andere leden van het gezin. Zeker kinderen kunnen hierdoor soms in de knel raken. Het is dan ook belangrijk de juiste begeleiding aan te bieden aan de (andere) kinderen in het gezin die te maken hebben met ziekte en overlijden.

Tijdig ingrijpen

Wanneer een gezinslid ziek is, kan er soms een lang traject aan een overlijden vooraf gaan. In andere gevallen wordt het gezinslid beter of is er juist sprake van een kort ziekbed. Hoe het verloop ook is, het is niet vanzelfsprekend dat de andere familieleden deze situatie zonder problemen verwerken. Iedereen kampt met een scala aan emoties die met rouw en verlies gepaard gaan. Om latere problemen te voorkomen, is het belangrijk tijdig in te grijpen.

Stagnatie verwerkingsproces

Problemen kunnen ontstaan doordat kinderen door de ziekte en/of het overlijden uit hun veilige bubbel zijn geduwd. Ze verliezen het houvast en de balans in het gezin is opeens veranderd. En hoewel het meest rauwe verdriet na verloop van tijd afneemt, kan het gemis van een gezinslid een grote rol blijven spelen. Wanneer het rouw- of verwerkingsproces stagneert of vastloopt, ontstaan er emotionele problemen of een trauma.

Goede samenwerking

Het is dus belangrijk dat er ruimte en tijd is om het verwerkingsproces te doorlopen en dat het kind weet dat de emoties er mogen zijn. Maar wanneer een of beide ouders er zelf middenin zitten, is daar vaak wat meer hulp bij nodig. Helaas wordt die hulp niet altijd gemakkelijk gevonden. Gedurende een medische mallemolen is het hectisch, druk en stressvol. Een goede samenwerking tussen de zorgverleners en rouwbegeleiding is dan ook erg gewenst.

EFT-therapie

Bij De Kinderhoeksteen bied ik verschillende therapieën en behandelmethoden om weer wat rust en overzicht in het gezin terug te krijgen. Sinds kort ben ik ook gestart met het aanbieden van EFT-therapie. Deze therapievorm richt zich op de emotie die iemand ervaart om van daaruit te werken aan verwerking. Doordat het een milde en veilige methode is die ook ingezet kan worden bij trauma, is het geschikt voor zowel volwassenen als kinderen.

Hoe ziet dat eruit?

Tijdens EFT klopt de behandelaar met de vingers op bepaalde punten in het eigen gezicht, handen en de romp, wat de cliënt nadoet. Ondertussen spreekt de cliënt korte zinnetjes uit, die betrekking hebben op de negatieve herinneringen of die juist geruststellen. De combinatie van het kloppen en het uitspreken van de zinnetjes zorgt voor een ontlading van de opgebouwde stress. Dit proces wordt herhaald totdat de herinnering geen negatieve reacties meer oproept, maar een neutrale of zelfs positieve.

Brug vormen

Ben je zorgverlener en wil je meer weten over rouw- of verliesbegeleiding? Dan kom ik graag met je in contact. Een goede zorg is gebaat bij toegankelijke begeleiding, ook op het emotionele vlak. Met mijn eigen ervaring als verpleegkundige en intensieve thuiszorg voor kinderen vorm ik graag de brug tussen zorg en emotionele ondersteuning.

Psychosociale familie gerichte zorg:

Een jong gezin in de bloei van hun leven, wat hun 2e kind heeft gekregen zitten op een donkere wolk. Wat een fijne tijd moet zijn met elkaar als jong gezin is nu elke dag weer een gevecht en een grote uitdaging.

Onzekerheid

Ik ben ingeschakeld door het ziekenhuis bij een gezin te observeren wat er nodig is aan hulp. Hun zoontje van 7mnd groeit en ontwikkeld zich niet. Hij spuugt heel erg veel en heeft al vele opnames in het ziekenhuis gehad de afgelopen maanden.

Er is tot nog toe geen duidelijke oorzaak gevonden wat er met hem aan de hand is. Dit brengt veel onzekerheid en stress met zich mee. Met name bij moeder om de voeding erin te krijgen en er in te houden. Waardoor er inmiddels een visueze cirkel is ontstaan binnen het gezinssysteem. De zwangerschap en bevalling gingen niet vanzelf en was heel anders dan bij hun eerste kind.

De afgelopen maanden hebben ze vele doctoren gezien en vaak in het ziekenhuis gelegen. Wat er nu in heeft geresulteerd dat er een voedingssonde is geplaatst en ouders de voeding nu via de sonde geven. De thuiszorg is oproepbaar voor als de sonde eruit gaat. Verder staan ouders er alleen voor, hun netwerk is klein. Waardoor de onzekerheid alleen maar toeneemt.

Systemische werkwijze

Door met zowel moeder als vader gesprekken te voeren en hun een luisterend oor te bieden voor hun beleving, te bevestigen dat ze het goed doen als ouders en aansluiten op de hulpvraag achter de onzekerheid is er al meer rust gekomen. Door mijn kennis op medisch vlak als kinderverpleegkundige en op psycho sociaal gebied als verliesbegeleider kan ik op een breed vlak adviezen en handvatten geven en benader ik de situatie anders. Vanuit mijn systemisch werkwijze en benadering kan ik werken aan het opbouwen van veerkracht en weerbaarheid bij ouders waardoor zij meer rust, regie en steun aan elkaar ervaren.

Groei

Het effect is nu dat hun kindje veel minder spuugt, zich weer ontwikkeld en groeit. In een tijd van 4 weken is het kindje bijna 500 gram gegroeid! En ontwikkelt zich weer actief. We zijn er nog niet, er lopen nog allerlei onderzoeken. Door elke week begeleiding te bieden dmv een huisbezoek, af en toe telefonisch vragen te beantwoorden is het kindje nu al 2 maanden niet opgenomen in het ziekenhuis. Echt aanwezig zijn en de tijd nemen voor de angst en emoties en het totale gezinssysteem kan zo veel meer betekenen als er ziekte in je gezin binnenkomt.

Samenwerken

Mooie samenwerking tussen ziekenhuis, Netwerk integrale kindzorg, mij en het gezin.

Dit is voor mij de kern van psychosociale familie gerichte zorg.

Een broer of zus die ziek is

Wanneer een broer of zus ziek is, heeft dit veel impact op de andere kinderen in het gezin. Het gezinsleven ondergaat allerlei veranderingen. Papa en mama zijn verdrietig en er hangt een gespannen sfeer in huis. Opeens kan de broer of zus niet meer spelen, moet hij of zij vaak naar het ziekenhuis en ligt vaak in bed. Zeker voor jongere kinderen kan dit een verwarrende tijd zijn. Om langetermijnproblemen te voorkomen, kun je daarom maar beter tijdig ingrijpen.


Impact op jonge kinderen

Bij kinderen geldt: hoe jonger, hoe groter de impact van dit soort gebeurtenissen is. Ze kunnen bijvoorbeeld niet goed omgaan met hun gevoelens of de veranderingen thuis, begrijpen bepaalde dingen niet of voelen zich in de steek gelaten. Zonder de juiste psychologische begeleiding kunnen ze gevoelens als woede of verlatingsangst ontwikkelen, met emotionele problemen of gedragsproblemen tot gevolg.

Stukje jeugd verliezen

Oudere broers of zussen worden ook meegesleept in dit proces en voelen zich vaak hulpeloos. Soms leidt dit ertoe dat kinderen zich gaan afzonderen en afstandelijk overkomen. Ook kan het ze drijven om sneller volwassen te worden. Ze willen graag hun broertje of zusje troosten, zijn erg zorgzaam en gaan als het ware een derde ouderrol vervullen. Hoewel hun intenties natuurlijk goed zijn, kan dit ertoe leiden dat ze een stukje van hun jeugd verliezen. Iets waar ze de rest van hun leven last van kunnen hebben.

Verdeelde aandacht

Wanneer een van de kinderen ziek is, raakt de aandacht van de ouders vaak meer verdeeld. Opeens bestaat het leven voornamelijk uit het (onder)steunen en verzorgen van de zieke broer of zus. De andere kinderen in het gezin kunnen hierdoor het gevoel krijgen dat ze in de schaduw staan en niet gezien worden. Hun gevoelens worden misschien ondergeschoven of er wordt minder naar hun verhaal geluisterd. Dit kan gevoelens van minderwaardigheid of jaloezie oproepen.

Ongewenst gedrag

Daarnaast zijn alle chaotische veranderingen voor kinderen vaak moeilijk te bevatten. Geef daarom woorden aan alle emoties en gebeurtenissen, ook al denk je dat ze vanzelfsprekend zijn. Leg uit waarom er bepaalde veranderingen plaatsvinden en waarom je op een bepaalde manier reageert. Kinderen kunnen dingen al snel persoonlijk opvatten, of zich schuldgevoelens aanmeten, waardoor ze ongewenst gedrag gaan vertonen, mede om de aandacht van de ouders te trekken.

Buitenwereld

Het leven gaat buiten het familieleven natuurlijk door. Vaak leven mensen buiten het gezin ook mee, wat positieve en negatieve reacties kan opleveren. Kinderen hebben het vaak moeilijk op school, doordat ze hun aandacht niet bij de les kunnen houden. Of ze hebben het gevoel ‘anders’ te zijn dan hun klasgenoten, zijn bang voor reacties van de buitenwereld of schamen zich juist voor hun familiesituatie. Soms zonderen ze zich af of komen ze in een isolatie terecht. Veel kinderen willen op school juist niet over de thuissituatie praten, omdat dat nog het enige is wat ‘normaal’ is, en dat koesteren ze.

Copingstrategieën

Kinderen hanteren vaak verschillende copingstijlen. De een is erg aanhankelijk, de ander reageert boos of agressief, duwt gevoelens weg of mijdt confrontatie. Sommige copingstijlen zijn helpend, anderen zijn dat minder. Natuurlijk is het prettig om de helpende strategieën te kunnen leren toepassen, maar het helpt vaak niet om dit te veroordelen en abrupt te willen veranderen. Beide stijlen hebben nut, maar begeleiding hierbij kan een grote en belangrijke rol spelen.

Psychosociale gevolgen

Tijdens, maar ook na, de ziekte van een broer of zus kunnen kinderen last hebben van allerlei klachten. Problemen met slapen, angstgevoelens of angstige dromen, stemmingswisselingen of boze buien, concentratieverlies op school, maar ook lichamelijke klachten. Soms is er een teruggang in de ontwikkeling van het kind waarneembaar, zoals bedplassen. Het is daarom belangrijk om aandacht te hebben voor de psychosociale gevolgen. Voor professionele begeleiding van je kind kun je terecht bij Sabina Krijger van De Kinderhoeksteen. Met haar brede ervaring en kennis vormt zij het gidslicht dat jouw kind door de duisternis leidt.

psychosociale gevolgen – https://dekinderhoeksteen.nl/aandacht-voor-de-psychosociale-nasleep-van-ziekte/

Borstkanker: hoe pak je dat aan?

Jaarlijks krijgen ongeveer 15.000 vrouwen de diagnose borstkanker. Daarvan is de overlevingskans gelukkig groot. Toch overlijden er elk jaar meer dan 3.000 mensen aan borstkanker. De gevolgen van een borstkankerdiagnose kunnen dan ook omvangrijk zijn. Niet alleen voor degene die de diagnose krijgt, maar ook voor de kinderen. Want hoe pak je zoiets nou aan?

Het gesprek

Het kan behoorlijk lastig zijn om het gesprek aan te knopen met je gezin. Zeker als er jonge kinderen bij betrokken zijn. Waarschijnlijk wil je je kind beschermen en behoeden voor het ergste, maar juist eerlijkheid en oprechtheid is het belangrijkste wat je hun kunt geven. Het beste is om open te communiceren, maar hoe maak je de situatie begrijpelijk, zonder angst te zaaien? Zeg je dat je ziek bent en misschien niet meer beter wordt? Moet je eerlijk zijn over de prognose? Hoeveel details moet je geven over het proces? En betrek je je kinderen vanaf het eerste moment, of pas als je er niet meer omheen kunt?

Acceptatie

Als zieke moeder ben jij opeens niet meer degene die de rol van zorgdrager vervult. Je hebt nu zelf behoefte aan zorg en ondersteuning. Je kunt niet meer alle huishoudelijke klussen en alle zorgtaken voor de kinderen op je nemen. Dit zijn veranderingen die vaak lastig te accepteren zijn voor jezelf en de rest van het gezin. Misschien moet je partner ineens een tandje bijzetten, terwijl de kinderen het gewend zijn dat jij dit doet. Ze kunnen dan boos worden en gefrustreerd raken, vooral als ze niet goed begrijpen wat de reden daarachter is.

Misverstanden

Probeer dit daarom zo goed mogelijk uit te leggen, om te voorkomen dat er misverstanden ontstaan en kinderen angstig worden. Er vinden immers allemaal vreemde veranderingen plaats. Opeens valt mama’s haar uit, moet ze steeds naar het ziekenhuis en veel rusten na de behandelingen. Door elke stap van tevoren met je kinderen te doorlopen, weten ze precies wat ze te wachten staat en komen ze niet voor onaangename verrassingen te staan.

Slechte prognose

Wanneer de prognose slecht is en je mogelijk komt te overlijden, is er veel om over na te denken. Hoe sleep je je gezin door deze emotionele tijd en welke voorbereidingen moet je treffen? Welke herinneringen wil je nog met je gezin maken? Wat leg je vast? En wat gebeurt er daarna? Wie vangt de zorg van de kinderen op, in het geval dat de vader niet in het spel is? Hoe zorg je dat je kinderen met dit intense verlies kunnen leren omgaan in hun verdere leven en dat ze op een goede manier afscheid kunnen nemen?

Begeleiding voor het hele gezin

Dit zijn stuk voor stuk lastige vraagstukken. Het is dan ook logisch dat jij en je gezin hier wel wat ondersteuning bij kunnen gebruiken. De Kinderhoeksteen biedt hiertoe verschillende begeleidingsmogelijkheden voor het hele gezin. Zo krijgen ouders tips over hoe ze hun kinderen het beste kunnen betrekken in het ziekteproces. Ook leren ze beter aan te sluiten bij de belevingswereld van de kinderen en de situatie op een begrijpelijke manier uit te leggen. Kinderen krijgen daarnaast handvatten om hun weerbaarheid te vergroten, hun emoties op een speelse manier te uiten en het verdriet te dragen.

Orde in de chaos

Je hebt het misschien al moeilijk genoeg om met je eigen emoties om te gaan, laat staan je kind hierbij te helpen. Het is dan ook helemaal niet gek om hierbij wat hulp nodig te hebben. Rouw- en verliesbegeleider Sabina Krijger gaat graag met jou en je gezin in gesprek om te kijken wat er nodig is in jullie situatie. Of er nu behoefte is aan deskundig advies, begeleiding of gewoon wat orde in de chaos van emoties: er is voor ieder gezin een passende oplossing. Maak dus gerust eens kennis met Sabina en ontdek wat zij voor jouw gezin kan betekenen.

zieke moeder – https://dekinderhoeksteen.nl/wat-als-papa-of-mama-ziek-wordt/

begeleidingsmogelijkheden – https://dekinderhoeksteen.nl/begeleiding/

weerbaarheid – https://dekinderhoeksteen.nl/stimuleer-de-veerkracht-van-jouw-kind/

Een ziek familielid: wat doet het met de naasten?

Na de diagnose van een familielid breekt er een tijd van veranderingen aan, waar de hele familie mee te maken krijgt. Veruit de meeste aandacht gaat dan uit naar het zieke familielid, maar de ziekte hangt als een donkere wolk boven het hele gezin. Het leven gaat door, en het valt voor de familieleden vaak niet mee om naast de zorg van de zieke, ook goed voor zichzelf te blijven zorgen. Begeleiding voor naasten tijdens het ziekteproces kan dan gewenst zijn.

Overlevingsmodus

Niet alleen degene die ziek is, maar ook de naasten komen in een overlevingsmodus terecht. Ze gaan samen, ieder op hun eigen manier, door het hele proces en leven vaak ontzettend mee. Bij het ziekteproces komt er van alles kijken. Familieleden worden overspoeld met informatie, moeten misschien moeilijke beslissingen nemen, krijgen te maken met heftige gevoelens, financiële zorgen en worden ook lichamelijk belast als mantelzorger.

Ziekteproces

Of het nu gaat om een acute of chronische ziekte, elke ziekte bestaat uit een proces met verschillende fases. Zo kan er bij een acute fase sprake zijn van woede, ontkenning of juist een vastberadenheid en een impuls om te vechten. Bij een chronische ziekte breekt er een langdurige, slopende periode aan die gepaard gaat met veel onzekerheid en ups en downs. Iedereen moet continu schakelen: je leeft van ziekenhuisbezoek tot ziekenhuisbezoek, ervaart spanning in afwachting van onderzoeken en viert goed nieuws, terwijl je je schrapzet voor slecht nieuws. Bij een chronisch zieke is er steeds sprake van een beetje gezondheidsverlies. Dit wordt wel ‘levend verlies’ genoemd en geeft dezelfde emoties als bij een rouwproces.

Gezinsdynamiek

In tijden van ziekte kan de dynamiek van het gezin veranderen. Het kan een gezin hechter maken, maar kan er ook voor zorgen dat het familie uit elkaar drijft. Dit verschilt per gezin. Hoe hecht zijn de familieleden, hoe is het vertrouwen onderling, hoe zijn de taken verdeeld en hoe gaan mensen om met veranderingen en emoties? Misschien vormt het gezin ineens een krachtig team waar iedereen voor elkaar klaarstaat, of vallen alle bouwstenen ineens om.

Verschillende reacties

Familieleden kunnen allemaal anders reageren. Er kunnen spanningen in het gezin ontstaan en mensen kunnen soms moeilijk omgaan met hun gevoelens. Ze lopen weg van hun emoties of reageren ze af. Ouders van een ziek kind of zieke partner moeten veel balanceren, waardoor ze emotioneel uitgeput kunnen raken. Vaak leven mensen buiten het gezin ook mee, wat positieve en negatieve reacties kan opleveren. Kinderen hebben het soms moeilijk op school, doordat ze hun aandacht niet bij de les kunnen houden. Of ze hebben het gevoel ‘anders’ te zijn dan hun klasgenoten, zijn bang voor reacties van de buitenwereld of schamen zich juist voor hun familie. Soms zonderen ze zich af of komen ze in een isolatie terecht.

Verdeelde aandacht

Wanneer er een familielid ernstig ziek is, valt een deel van de zorg voor de kinderen weg. Je verliest jezelf – en anderen – zo sneller uit het oog. Je kunt er geen andere dingen bij hebben, wordt prikkelbaar of bent emotioneel minder bereikbaar. Moeilijke gevoelens stop je misschien weg, terwijl andere familieleden er juist baat bij hebben om hierover te praten.

Individuele behoeften

Laat elkaar altijd in zijn of haar waarde en maak gevoelens daarom bespreekbaar. Leer daarin ook elkaars behoeften kennen. Soms is er behoefte aan meer fysiek en emotioneel contact: een omhelzing of goed gesprek waarbij je je gevoelens kunt delen en even kunt uithuilen. Anderen hebben het juist nodig om uit de dagelijkse realiteit van de ziekte te ontsnappen, en een uitlaatklep of afleiding op te zoeken. Het kan dan goed zijn om er even tussenuit te gaan met het gezin en afstand te nemen van het huis of ziekenhuis.

Extra ondersteuning

Als jij te maken hebt met ziekte of een ziek familielid, dan is het vaak niet gemakkelijk te weten hoe je hier het beste mee kunt omgaan. Ook extra ondersteuning voor de kinderen is in deze situatie vaak welkom. Rouw- en verliesbegeleider Sabina Krijger helpt jou en je gezin graag in deze ingewikkelde periode. Om meer te weten te komen over het type begeleiding dat Sabina biedt, kun je vrijblijvend een afspraak maken.

Aandacht voor de psychosociale nasleep van ziekte

Ziekte is een erg ingrijpende gebeurtenis. Natuurlijk voor degene die het overkomt, maar ook voor de gezinsleden die om de zieke heen staan. Aandacht voor de psychosociale effecten van ziekte is enorm belangrijk. Zeker voor kinderen, die middenin hun ontwikkeling zitten, is het heel belangrijk om zaken als een ziekte of ziek gezinslid goed te kunnen begrijpen. Daarom moet er aandacht zijn voor de gevolgen die deze gebeurtenissen hebben of krijgen op hun dagelijks leven.

Lopendebandwerk

Al bijna zestien jaar ben ik werkzaam als (kinder)verpleegkundige, waarvan ik meer dan tien jaar in de intensieve kinderthuiszorg werk. In de heel specialistische (thuis)zorg is tijd vaak kostbaar, er is weinig ruimte voor speling. De keerzijde hiervan is dat de totale gezinsbehoefte vaak uit het oog verloren word door tijdgebrek. Dat raakt mij heel erg, ook omdat dit soms onnodig extra psychisch lijden tot gevolg heeft. Mijns inziens moet er meer tijd en ruimte zijn voor de emotionele begeleiding, en dat is ook de reden dat ik met de opleiding rouw- en verlieskunde startte een paar jaar geleden.

Slechts enkele woorden nodig

Rouw en verlies associëren mensen snel met overlijden, maar kun je ook breder zien dan dat. Ook het verlies van de gezondheid of autonomie is zeer ingrijpend. Vaak is er in deze hectische periode echter weinig tijd voor allerlei afspraken met maatschappelijk werkers en psychologen naast de vaak intensieve behandeling die de ziekte al vraagt. Aangezien verpleegkundigen erg dichtbij een zieke en diens gezin komen te staan, is er vanuit die vertrouwensband een goede mogelijkheid tot psychosociale zorg. Omdat de situatie bij alle partijen zo bekend is, zijn er vaak slechts enkele woorden nodig om de ander te begrijpen.

Bijna niets te gek

We komen er in de zorgwereld steeds meer achter hoeveel er op medisch gebied mogelijk is, bijna niets is te gek. Maar het psychosociale stuk mag daarin niet vergeten worden. Dat is belangrijk tijdens het ziekbed: want hoe gaat het met het gezin erachter? Kunnen familieleden en de zieke de situatie mentaal nog het hoofd bieden? Maar ook is dat van belang in de nasleep van ziekte. Nog lang zijn er effecten zichtbaar in het gezin. Onzekerheid, geleefd worden door de behandelingen en/of beperkingen die de ziekte met zich meebrengt, vrijkomende spanningen en onverwerkt verdriet zijn hier belangrijke factoren in.

Werelden samenbrengen

Het is natuurlijk niet voor iedere verpleegkundige even gemakkelijk om ook psychosociale steun te verlenen. Logisch, de professional heeft ook niet altijd alle antwoorden. In het gros van de huidige opleidingen tot (kinder)verpleegkundige blijft dit onderdeel van het vak bovendien behoorlijk onderbelicht.  Graag zet ik me in om deze werelden samen te brengen. Hierbij vind ik het belangrijk te richten op de impact die ziekte heeft op een gezin, waarbij er aandacht is voor de zieke en de mensen daaromheen. Daarom heb ik me de afgelopen anderhalf jaar beziggehouden met het ontwikkelen van een verdiepingsmodule voor (kinder)verpleegkundigen om de ondersteuning én de kennis hierover te verbeteren en door te delen. Wil je hier meer informatie over ontvangen of je aanmelden? Houd dan mijn website goed in de gaten of kijk op www.expertcare.nl/academy

– Sabina Krijger

Na de therapie: hoe gaat het verder?

Er kunnen allerlei redenen zijn waarom je een rouw- en verliesbegeleider hebt ingeschakeld. Het liep niet lekker in het gezin door een verlies, er is een dierbare komen te overlijden en je wist niet goed hoe daarmee om te gaan of er is sprake van langdurige ziekte. Extra hulp inschakelen is dan heel verstandig en vaak zeer helpend. Maar een traject met een rouw- en verliesbegeleider is slechts tijdelijk en erop gericht het na verloop van tijd weer zelf te kunnen. Hoe gaat het verder na de therapie?

Overlevingsstrategieën

Wanneer er iets heftigs gebeurt zoals de ziekte of het overlijden van een dierbare, hebben we als volwassenen allerlei overlevingsstrategieën die we kunnen inzetten. We storten ons op het werk, het huishouden, de kinderen – allemaal manieren om even niet geconfronteerd te hoeven worden met ons gevoel. Kinderen kunnen deze strategieën kopiëren, zodoende weerspiegelen ze vaak feilloos de onderliggende gevoelens die de ouder(s) probeert te onderdrukken. Om een traject bij de rouw- en verliesbegeleider succesvol af te ronden, dient de begeleiding op het hele gezinssysteem gericht te zijn, en is dus de betrokkenheid van het volledige gezin noodzakelijk.

Visueel inzichtelijk

Een traject wordt vaak opgestart vanuit de hulpvraag gericht op het kind. Als rouw- en verliesbegeleider bied ik ook een onafhankelijke en veilige plek om de gevoelens te uiten. Het kind hoeft dan niet last te hebben van een loyaliteitsconflict: ze willen vaak niet zeggen dat het bijvoorbeeld lastig is dat mama verdrietig is, want dan wordt mama nóg verdrietiger. Maar dit soort gevoelens spiegel ik ook terug naar de ouders, omdat deze wisselwerking erg belangrijk is. Hierbij gebruik ik graag POPtalk om visueel inzichtelijk te maken wat het kind voelt en ervaart vanuit zijn of haar belevingswereld. Veel ouders ervaren dat als erg verhelderend.

Samen stilstaan

Door te ontwarren welke factoren bij het kind spelen en welke factoren bij de ouders, helpt dat handvatten te ontwikkelen voor na de therapie. Maar ook adviseer ik ouders weer dingen als gezin te gaan doen. Het leven raast maar door, maar probeer eens vaker met elkaar stil te staan. Door momenten te hebben voor leuke activiteiten en momenten samen, ontstaat er ook ruimte om met elkaar bij een verlies of gevoel stil te staan en het te benoemen. Dat hoeft niet altijd lang te duren, maar door geregeld de tijd hiervoor te nemen leert het kind dat er mogelijkheden zijn voor gevoelens en toenadering tot elkaar.

Stapsgewijs afbouwen

Aan de hand van de therapie en dit soort adviezen, verbetert het gedrag van het kind vaak geleidelijk. Dan bouw ik de therapie stapsgewijs af. In het begin kom ik wekelijks of tweewekelijks, afhankelijk van hoeveel het kind aankan. Vervolgens komt daar steeds meer tijd tussen te zitten. De momenten dat ik er ben, gebruiken we dan ook als reflectie- en evaluatiemomenten. We bespreken moeilijke momenten, herhalen wat we eerder bespraken en mijn rol verdwijnt steeds meer naar de achtergrond. De ouders pakken het gemakkelijker zelf op en snappen na een gesprek steeds sneller wat er is gebeurd.

Geen vast stramien

Een traject volgt nooit een vast stramien en het natraject dus ook niet. Dat is ook logisch. Iedere situatie is weer nieuw en anders dan bij andere gezinnen. In sommige gevallen loop ik wel twee jaar mee. Kinderen rouwen immers in stukjes, daardoor duurt het soms wat langer. Het kind is per slot van rekening ook druk aan het ontwikkelen. Ontwikkelen en rouwen gaat maar moeilijk tegelijk en dat is heel normaal. Samen zoeken we naar een manier waarop het gezin weer wat meer in evenwicht komt en jullie het weer samen kunnen oppakken.

Samen het rouwproces doorstaan

Helaas krijgen jaarlijks ongeveer zesduizend minderjarige kinderen te maken met het overlijden van een ouder, volgens het CBS. In sommige gevallen gaat het om een zeer plotseling sterfgeval, soms is het na een lang ziekbed. Nagenoeg altijd is het enorm verdrietig en pijnlijk voor de betrokkenen. Zeker kinderen kunnen veel moeite hebben om met het verlies om te gaan.

Gevoel van onveiligheid

Afhankelijk van de leeftijd van het kind, kan het te maken krijgen met verschillende klachten of problemen omtrent rouw. Zo kunnen kinderen last hebben van een gevoel van onveiligheid: de veilige haven die de ouders boden is aan het wankelen gebracht. Vaak geldt dat er pas ruimte is voor rouw wanneer ze zich weer veilig voelen. Daardoor komt het vaak voor dat pas na verloop van tijd gedragsveranderingen of klachten merkbaar zijn.

Verschillende klachten

Bij peuters en kleuters is met name de factor begrip van belang. Dood en ‘nooit meer’ zijn voor hen vaak te abstract om te begrijpen. Veel openheid en eerlijkheid helpt hen bij verwerking. Voor kinderen tot tien jaar geldt dat zij verbanden kunnen gaan leggen. Gebeurtenissen betrekken ze op zichzelf, maar willen tegelijkertijd ‘gewoon’ zijn. Terugtrekken ligt hierdoor op de loer. Rust, veiligheid en transparantie zijn hierbij belangrijk.

Emotioneel weerbarstige tijd

Kinderen die in de (pre)puberteit komen willen onafhankelijker worden, maar hebben ook nog veel behoefte aan aandacht en ondersteuning. Ook tijdens rouw ervaren zij vaak deze tweesplitsing: wel getroost willen worden, maar niet als klein of zwak worden gezien. Dit kan zich uiten in boosheid, opvliegendheid en opgekropt verdriet. Nog wat oudere kinderen, van ongeveer dertien tot achttien jaar, bevinden zich vaak al in een emotioneel weerbarstige tijd. Die emotionele ontwikkeling in combinatie met rouw is vaak enorm ingewikkeld.

Grote klap

Een voorbeeld is de situatie waar Mia van 14 zich in bevond. Haar vader overleed na een hevig maar kortstondig ziekbed. Dat overlijden kwam als een grote klap. Ze veranderde van een spontaan, sociaal meisje naar een teruggetrokken en vaak boos kind. Haar moeder had daar best begrip voor, het was een uitzonderlijk moeilijke periode voor hen allebei. Er was nauwelijks tijd geweest om te beseffen wat er allemaal was gebeurd.

Bijzonder verwarrend

Voor Mia was deze fase bovendien bijzonder verwarrend. Ze ging naar de middelbare school en had daardoor net het gevoel meer op eigen benen te gaan staan. Maar door het gemis van haar vader merkte ze tegelijkertijd hoezeer ze nog haar ouders nodig had. Daarbij viel het zichtbare verdriet van haar moeder erg zwaar: ze had het gevoel sterk te moeten zijn voor haar overgebleven ouder. De combinatie van dit soort verwarrende emoties maakten haar onmachtig, en boosheid was het gevolg.

Er samen weer uitkomen

Rouw- en verliesbegeleiding kan kinderen van verschillende leeftijden helpen het verdriet een plekje te geven. Dat voelt voor sommige ouders misschien gek: waarom kan een vreemde dat wel, en ik niet? Maar juist de onafhankelijkheid van een ‘buitenstaander’ kan vaak veilig voelen. Door open en eerlijk te kunnen zijn over emoties die het kind liever niet bij de ouders neerlegt, kan er weer wat rust terugkeren. Zodat daarna weer ruimte ontstaan om er samen uit te komen.

Ouders – https://dekinderhoeksteen.nl/wat-als-papa-of-mama-ziek-wordt/

kinderen tot tien – https://dekinderhoeksteen.nl/stimuleer-de-veerkracht-van-jouw-kind/

Rouw- en verliesbegeleiding – https://dekinderhoeksteen.nl/even-voorstellen/

Contact

Swalmdal 1
3894 BK Zeewolde

06 – 295 571 16
Sabina@dekinderhoeksteen.nl

De Kinderhoeksteen

KvK: 628 728 50
BIG nummer: 190 619 789 30

Algemene voorwaarden
Privacy verklaring