Tag Archief van: rouwbegeleiding

Iemand verliezen waar je veel van houdt, heeft impact op elk onderdeel van je leven. Wanneer je na het overlijden van een dierbare weer aan het werk gaat, neem je het verdriet en de rouw met je mee. Een pittige uitdaging voor degene die rouwt, maar ook voor collega’s en werkgevers lang niet altijd gemakkelijk. […]

Een van de meest uitdagende aspecten van het ouderschap is het omgaan met de moeilijke vragen die kinderen stellen. Een vraag die vaak naar voren komt en die ons als ouders soms met een brok in de keel achterlaat, is: “Doet doodgaan pijn?” Het beantwoorden van deze vraag kan een emotionele achtbaan zijn, maar het is belangrijk om eerlijk en begripvol te zijn terwijl we onze kinderen helpen een beter begrip van de dood te ontwikkelen.

Wees eerlijk, maar eenvoudig

Kinderen hebben recht op eerlijke antwoorden, maar ze hebben ook behoefte aan informatie die past bij hun leeftijd en begripsniveau. Gebruik eenvoudige bewoordingen en vermijd te veel details die ze mogelijk niet kunnen begrijpen.

Wat is pijn?

Voordat we de vraag beantwoorden, is het nuttig om het concept van pijn uit te leggen aan onze kinderen. We kunnen voorbeelden gebruiken van kleine pijntjes die ze hebben ervaren, zoals het stoten van hun teen of het hebben van een kiespijn. Leg uit dat wanneer mensen doodgaan, hun lichaam stopt met werken. Hierdoor voelen ze geen pijn meer. Leg uit dat als iemand ziek of gewond is voordat ze sterven, ze misschien wel pijn hebben gehad voordat ze overleden zijn, maar dat ze zich nu niet meer ongemakkelijk voelen.

Alle emoties mogen er zijn

Herinner je kind eraan dat het normaal is om verdrietig te zijn als we afscheid moeten nemen van iemand van wie we houden. Moedig hen aan om hun gevoelens te uiten en laat hen weten dat ze altijd met jou kunnen praten als ze vragen hebben of zich verdrietig voelen. Ook jij als ouder mag emoties laten zien. Zo leer je je kinderen dat ze deze niet weg hoeven te stoppen. Als je daarbij ook kunt laten zien of benoemen hoe jij jezelf weer reguleert en kalmeert, kunnen ze daar ook weer van leren.

Geef je kinderen, na het beantwoorden van de vraag, tijd en ruimte om meer vragen te stellen als ze die hebben. Het kan zijn dat ze later nog vragen hebben naarmate ze meer over het onderwerp nadenken, dus wees geduldig en begripvol.

Vind de weg in het land van rouw

Het beantwoorden van vragen over de dood kan voor ons als ouders net zo moeilijk zijn als voor onze kinderen om ze te stellen. Maar door eerlijkheid, begrip en openheid te tonen, kunnen we onze kinderen helpen deze moeilijke concepten te begrijpen en hen troost bieden in tijden van verdriet. Is rouw een heel actueel onderwerp in jullie gezin en kom je er samen even niet uit? Dan is het ook helemaal ok om hulp te vragen. Dat kan in je sociale netwerk zijn of bij een professional. Als rouw- en verliesbegeleider loop ik graag een tijdje met jullie mee om de weg te vinden in het land van rouw. Heb je daar behoefte aan? Neem dan vrijblijvend contact op om te kijken wat ik voor jullie kan betekenen.

Soms gebeuren er dingen in het leven die ons diep raken, zoals het verlies van een kind, ouder of partner. En als dat verdriet ons overspoelt, voelt het soms alsof we de grip op de realiteit verliezen. Maar weet je, het is helemaal oké om je zo te voelen. Rouwen is eigenlijk een heel normale reactie als we iemand missen die voor ons heel belangrijk is.

Chaos aan emoties

Als je een dierbare verliest, komt er een chaos aan emoties op je af. Het verdriet van hun afwezigheid, de leegte die ze achterlaten, en soms zelfs het gevoel dat je de controle verliest over alles. En dan kun je jezelf afvragen: “Ben ik gek aan het worden?” Het antwoord is nee. Het is niet raar om verdrietig, energieloos, vermoeid of boos te zijn na het verlies van iemand van wie je houdt. Het laat juist zien hoeveel je om die persoon geeft.

Rouw volgt geen vast patroon

Belangrijk is dat je jezelf toestaat om te voelen wat je voelt en dit niet veroordeelt. Rouwen volgt geen vast patroon; het gaat door ups en downs, gevuld met verdriet, boosheid en uiteindelijk acceptatie van het rouwproces. En dat is helemaal normaal. Het is als een persoonlijke reis die je op jouw manier mag doorlopen.

Je bent niet alleen

Het is ook goed om te weten dat je niet alleen bent. Het is prima om je gevoelens te delen met vrienden, familie of iemand anders die je vertrouwt. Soms kan praten echt opluchten en je het gevoel geven dat je er niet alleen voor staat.

Als rouw- en verliesbegeleider begrijp ik dat het moeilijk kan zijn. Maar onthoud, je hoeft jezelf niet te veroordelen. Het is oké om verdrietig te zijn, en het is oké om hulp te zoeken als je het nodig hebt. Doe vooral waar jij behoefte aan hebt en niet per se wat de omgeving van je verwacht.

Dus als je je afvraagt of je gek wordt door het verlies van iemand die je dierbaar is, onthoud dan dat het normaal is om te rouwen. Het is een teken van liefde en menselijkheid. Geef jezelf de ruimte om te voelen en te helen op jouw eigen manier, zonder je zorgen te maken over wat anderen zeggen. Je bent niet alleen, en het is helemaal oké om je verdriet te ervaren op jouw unieke manier.

Rouw is geen rechte lijn. Het is eerder als een wirwar van gevoelens, herinneringen en veranderingen die je leven op z’n kop zetten. Mensen vertellen me vaak hoe chaotisch het voor hen voelt, alsof alles in een stormachtige draaikolk belandt. Ze zeggen dat hun hele wereld voor en na een verlies compleet anders is.

Jezelf verloren

Een rouwproces is meer dan alleen verdriet. Het is een verwarrende mix van gevoelens die als een achtbaan door je heen raast. Mensen om je heen lijken het niet te begrijpen. Soms zeggen ze de verkeerde dingen of stellen ze geen vragen. En ondertussen ben jijzelf veranderd. Dingen die je ooit leuk vond, brengen geen plezier meer. Werk, vriendschappen, school, hobby’s – alles voelt anders. Het is alsof je jezelf verloren bent in die warboel. Wie ben ik nu eigenlijk?

De eerste stappen op het pad van jouw rouwproces

Het is oké om je verloren te voelen te midden van deze chaos. Het is normaal. Wat belangrijk is, is om ergens te beginnen, om je weg te vinden in deze chaos van emoties en veranderingen.

Een eerste stap op deze weg is erkenning. Erkenning van de hoeveelheid, de zwaarte van je gevoelens en de moeilijkheden die je doormaakt. En heel belangrijk: luisteren. Luisteren naar jezelf, naar je emoties, je behoeften.

Vind de weg in het landschap van rouw

Als begeleider en gids in dit proces, loop ik graag een tijdje met je mee, zodat we samen jouw pad van rouw kunnen ontdekken. Het draait allemaal om wat jij nodig hebt, waar jij behoefte aan hebt. Dat ontdekken doe ik door het visueel te maken. We vinden het pad door creatieve werkvormen, ademhalingsoefeningen, lichaamsgericht werken en bovenal door echt te zijn.

Want soms is het de creativiteit die de emoties laat spreken, de ademhaling die rust brengt, en het lichaam dat heling zoekt. En door echt te zijn, kunnen we dieper gaan, de chaos een beetje begrijpelijker maken en langzaam stap voor stap weer richting geven aan wie jij bent, in deze nieuwe wereld na het verlies.

Het is geen snelle oplossing, geen eindpunt in zicht, maar het is een reis die we samen maken. En ondanks de chaos, zullen we stukje bij beetje de weg vinden naar een nieuw soort rust en begrip in dit verwarrende landschap van rouw.

Wat is de beste manier om te rouwen? Als rouw- en verliesbegeleider zag ik de afgelopen jaren heel wat mensen worstelen met rouw en verlies. Iedereen bewandelt het pad van rouw op zijn eigen manier. Er is geen goed of fout! En rouw stopt nooit, je draagt het je hele verdere leven met je mee. Ik zal je dan ook nooit vertellen wat je wel en niet moet doen. Wel deel ik graag een paar van mijn tips met je. Om je op weg te helpen, zodat je steeds een stapje verder komt. 

Erken je emoties

Rouw komt met een chaos aan emoties. Het is niet altijd makkelijk om die emoties te erkennen en de vrije loop te laten. Toch mogen ze er allemaal zijn: boosheid, verdriet, angst, verwarring, vreugde en opluchting. Wees dus niet bang om te huilen, boos te zijn of je verdrietig te voelen. Het is normaal en gezond om verschillende emoties te ervaren tijdens het rouwproces, daar hoef je je niet voor te schamen. Emoties vertellen een verhaal en maken ons iets duidelijk wat we met woorden niet kunnen verwoorden.

Geef ruimte aan rouw

Geef jezelf de tijd en ruimte om te rouwen. Hoe lang? Daar staat geen tijd voor. Elk rouwproces is uniek. Neem de tijd om te reflecteren, herinneringen op te halen en je gevoelens te uiten. Dit kan in de vorm van schrijven, praten met anderen, creatieve activiteiten of gewoon stille momenten voor jezelf.

Zoek ondersteuning

Zoek steun bij vrienden, familie of een rouw- en verliesbegeleider. Praat over je gevoelens en deel je ervaringen met anderen die begripvol zijn. Rouw kan voelen als een doolhof. Professionele begeleiding kan waardevol zijn om je te helpen bij het navigeren door het rouwproces. Je moet het wel zelf doen, maar niet alleen!

Hoewel het als een enorme stap kan voelen, is het goed om je te blijven verbinden met je omgeving. Even naar buiten voor een wandelingetje, een boodschap doen of de kinderen naar school brengen bijvoorbeeld. 

Wees lief voor jezelf

Rouw kan fysiek en emotioneel uitputtend zijn. Zorg goed voor jezelf door voldoende rust te nemen, gezond te eten en regelmatig te bewegen. Probeer ook momenten van ontspanning in te bouwen en activiteiten te doen die je energie geven. Neem de tijd om dingen te doen waar je van geniet, zoals wandelen in de natuur, het lezen van een goed boek of het luisteren naar rustgevende muziek of een podcast (zoals de podcast Rouwen & Bouwen van DURV). Geef jezelf toestemming om momenten van vreugde te ervaren, zelfs te midden van rouw.

Gaat het niet zoals je wil of heb je het gevoel dat de maatschappij vanalles van je verwacht? Probeer dan geduldig met jezelf te zijn. Rouw heeft geen vastgestelde tijdslijn. Iedereen rouwt op zijn eigen tempo en dat is volkomen normaal. Geef jezelf de ruimte en het geduld om te helen. Veroordeel jezelf niet, maar wees mild en begripvol voor jezelf tijdens dit proces.

Je hoeft het niet alleen te doen

Rouw is een persoonlijke reis en het is belangrijk om jezelf toe te staan om het op jouw eigen manier te ervaren. Deze tips kunnen je helpen bij het navigeren door het rouwproces en het vinden van heling. En onthoud: Je moet het wel zelf doen, maar niet alleen. Wil je eens met mij sparren om te kijken of ik je verder op weg kan helpen? Neem dan gerust contact op.

Hoe geef je vorm aan het ouderschap als je kind ongeneeslijk ziek is? Wat zou je je kind graag beschermen tegen al het lijden. Je wil een goede ouder zijn voor je zieke kind, maar ook voor eventuele andere kinderen in je gezin. Het ‘gewone’ dagelijkse leven gaat door, terwijl jouw leven op zijn kop staat. Ook in de nasleep van het verlies van je kind kan het moeilijk zijn om je weg te vinden. Hoe geef je betekenis aan het leven nu je kind er niet meer is?

Jouw unieke rouwpad

Het is goed om te weten dat iedereen anders rouwt. Er is geen goed of fout. Je mag jezelf de ruimte geven om te rouwen op jouw eigen unieke manier, zonder oordeel. Erken de chaos aan emoties en de complexiteit van rouw. Het wordt niet geleidelijk minder. Rouw heeft pieken en dalen en heel veel verschillende emoties. Dat is volkomen normaal.

Blijvende liefde voor je overleden kind

Het vinden van betekenisvol ouderschap betekent ook het herdefiniëren van je rol als oude. Het verliezen van je kind heeft impact op elke vezel in je lijf en op elke stap die je als ouder zet. Je kunt je kind niet meer knuffelen, opvoeden of troosten, maar de liefde voor je kind blijft voortbestaan. Het kan helpen om creatieve manieren te vinden om die liefde te uiten. Je kunt bijvoorbeeld een herinneringsaltaar in huis maken, een jaarlijkse herdenkingsceremonie organiseren of brieven schrijven aan je overleden kind. 

Betekenisvol ouderschap door steun aan anderen

Om betekenisvol ouderschap in te vullen kun je je kind ook blijven eren door je in te zetten voor anderen. Je kunt andere ouders in rouw steunen, vrijwilligerswerk doen of betrokken zijn bij liefdadigheidsinstellingen. Daarbij kun je kiezen voor organisaties die passen bij de interesses of passies van je kind, of bijvoorbeeld bij de ziekte waaraan je kind is overleden. Door jezelf in te zetten voor zaken die je kind na aan het hart lagen, kun je hun leven voortzetten en betekenis geven aan je ouderschap. Sommige ouders richten een stichting op met de naam van hun kind, om zo het bestaansrecht van hun overleden kind te borgen. De naam van je kind blijft dan genoemd worden, dat is zo belangrijk! 

Ervaringen en gevoelens delen

Rouw kan bijzonder eenzaam voelen, zelfs als je nooit alleen bent. Zoek steun bij andere ouders in rouw of bijvoorbeeld bij een rouw- en verliesbegeleider. Het delen van je ervaringen en gevoelens met mensen die hetzelfde hebben meegemaakt, kan een bron van troost en begrip zijn. En vergeet niet om ook met je partner in gesprek te blijven. Jullie zijn allebei een kind verloren. Hoe je dat beleeft is voor iedereen anders, maar door te blijven verbinden kunnen jullie elkaar ondersteunen in het vinden van betekenis in het ouderschap na verlies.

Zorg goed voor jezelf

Goed voor jezelf zorgen is enorm belangrijk in tijden van rouw. Toch wordt hier vaak maar weinig aandacht aan besteed. Met je verstand op nul probeer je vooral te overleven en niet teveel te voelen. Maar rouw put je emotioneel, fysiek en mentaal uit. Heb compassie voor jezelf, neem rust wanneer dat nodig is, doe dingen waar je van oplaadt en geef jezelf emotionele toestemming om te rouwen op jouw eigen tempo.

Sta jezelf ook emotioneel toe om weer te mogen genieten. Je hoeft niet te lijden zoals je kind heeft geleden. Rouw kent pieken en dalen, goede en slechte dagen. Je mag genieten van de fijne momenten. Door goed voor jezelf te zorgen, kun je er (op den duur) ook beter voor anderen zijn en je betekenisvol ouderschap voortzetten.

Leef een leven vol betekenis en liefde

Jij blijft voor altijd de ouder van je overleden kind, een papa of mama met lege armen. Het verlies van een kind is onherstelbaar, maar betekenisvol ouderschap kan een bron van kracht en heling zijn. Door je liefde voort te zetten, de naam van je kind blijven noemen en jezelf te omringen met steun, kun je een betekenisvolle weg vinden in het ouderschap na het verlies. Het is een reis die moed, veerkracht en compassie vereist. Je mag er zijn en je mag leren om anders vast te houden vanuit liefde en betekenis.

Kinderen en rouw. Waar doe je goed aan? Wat vertel je wel en wat niet? Het zijn lastige keuzes die je liever niet zou maken. Hoe weet je wat de beste manier is om om te gaan met het verdriet van je kinderen? En wat vinden anderen daarvan? Vooral die laatste vraag lijkt soms een grote rol te spelen bij hoe je omgaat met je kinderen. Toch is het goed die zorg los te laten en te vertrouwen op je gevoel. Je hoeft niet alles te beredeneren. Door te kijken naar je kinderen en je intuïtie te gebruiken, voel je wat ze nodig hebben. Daar mag je op vertrouwen!

Wat vertel ik mijn zoon over het overlijden van Omi?

Ze zeggen weleens dat je als ouders het beste weet wat je kinderen nodig hebben. Dat dit ook geldt in periodes van rouw en verlies, blijkt uit een gesprek dat ik pas online met een moeder had.

Moeder: Bij mijn zoontje van 5 is de dood de laatste tijd een heel actueel onderwerp. Ook in zijn dromen ‘s nachts komt het onderwerp aan bod. En nu is gisterenochtend mijn oma overleden. Toen ik op het punt stond om naar haar toe te gaan, vroeg mijn zoon of ik een foto wilde maken zodat hij kan zien dat ze echt dood is. 

Toen ik later weer thuis kwam vroeg hij of hij ook nog naar Omi mocht. Hij ziet dat zijn opa en oma, zijn oom en ik wel gaan. Ik denk dat hij er ook deel van wil zijn. Maar ik vraag me af of dat verstandig is. Omi is toch anders dan ze was. Al zijn vragen beantwoord ik eerlijk, maar ik weet niet of ik hem hier wel aan moet blootstellen? Mijn partner vindt van niet, maar ik twijfel.. 

Sabina: Wat mooi dat je zoon zo duidelijk aangeeft waar hij behoefte aan heeft. Ik  zie vaak bij kinderen dat ze echt behoefte hebben aan een realiteitscheck: Is iemand wel echt dood? Hoe ziet dat er uit? Waar ga je naartoe als je dood bent? Voor kinderen in rouw is dat heel normaal. Maar voor de omgeving zijn de vragen vaak lastig en confronterend. 

Mijn advies is om kinderen met liefde, warmte, openheid en eerlijkheid te laten ontdekken dat de dood niet eng of gek is. Ruimte geven voor vragen is heel helpend voor de ontwikkeling. Natuurlijk leg je dingen uit op een manier die past bij de leeftijd van een kind. Maar alles wat je niet vertelt of wat je achterhoudt, gaat een kind zelf invullen met magisch denken. Juist dan ontstaan angst en enge dromen. Leven en dood horen bij elkaar en het is fijn als kinderen dat van papa en mama mogen leren. Om praktisch handen en voeten te geven aan rouw kan het helpen je zoon iets moois voor Omi te laten maken als manier van afscheid nemen.

Ruimte voor vragen

Mijn antwoord aan moeder bevestigde wat zij al dacht. Door ruimte te bieden aan alle vragen die haar zoon had, kon hij grip krijgen op de situatie. Samen zijn ze voor de uitvaart ook nog bij Omi gaan kijken. Bij de uitvaart bracht hij een mooie tekening voor Omi mee met daarop een prachtige weergave van zijn gevoelens en beleving rondom haar overlijden. Zo mooi! 

Iedereen rouwt anders

Wat jouw kind nodig heeft na het overlijden van een dierbare is vooraf moeilijk te voorspellen. Door te kijken en te luisteren ontdek je wat er in je kind omgaat. Kinderen zijn daarin ook echt mooie leermeesters voor ons als volwassenen! Door zoveel mogelijk tegemoet te komen aan de behoeften van je kind leer je hem dat iedereen anders met rouw om gaat. En dat dat helemaal oké is. 

Luister naar je intuïtie en laat je niet afleiden door de meningen van mensen uit de omgeving. Jij kent je eigen kind het best. Jij weet wat hij nodig heeft. Vertrouw op je gevoel!

Rouwen is loslaten, of juist anders leren vasthouden, wat je liefhad. Door het overlijden van een dierbare, door een verbroken relatie of door een andere ingrijpende gebeurtenis. Iedereen begrijpt dat je dan tijd nodig hebt. Maar hoe lang? Daar zijn de meningen nogal over verdeeld. Het oordeel van de mensen om je heen kan hard aankomen. Want…wanneer is rouwen eigenlijk klaar? En hoe weet je dat?

Er komt geen einde aan rouw

Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: Rouwen heeft geen eindpunt. Er is geen blauwdruk met vaste stappen die je kunt volgen. Even afvinken en door? Vergeet het maar. Toch is dat wel wat we vaak denken. We praten over het verwerken van rouw, alsof het iets is dat ook weer klaar kan zijn. In werkelijkheid kun je rouw helemaal niet verwerken. Het is een deel van je leven, voor altijd verweven met je toekomst en met een eigen plekje in je hart.

Als een rode draad door je leven

Dat je rouw in de rest van je leven verweeft, betekent niet dat het altijd hetzelfde blijft voelen. Als een rode draad loopt rouw vanaf nu door je leven. Eerst met een chaos aan emoties, later meer sluimerend. Zo nu en dan steken emoties (onverwacht) de kop op. Een liedje, geur of moment herinnert je aan je verlies. Net als een litteken dat altijd aanwezig is en dat soms gevoelig is, maar dat ook kan genezen en mooier kan worden. Het betekent niet dat je altijd verdrietig bent, maar dat je leert leven met het verlies. Wat vaststaat is dat rouw een proces is waarbij tijd en ruimte nodig is om te kunnen helen. Het is een proces dat voor iedereen anders verloopt en waarbij het belangrijk is om naar jezelf te luisteren en je eigen weg te vinden.

Gevormd door rouw

Het verweven van rouw in je leven betekent niet dat je jezelf moet afsluiten of dat je geen nieuwe dingen kunt ervaren. Het betekent juist dat je verlies een deel is geworden van wie je bent en dat het je heeft gevormd. Rouw kan zelfs leiden tot groei en nieuwe inzichten. Het kan je leren om beter te waarderen wat je hebt en om bewuster te leven. 

Rouw verweven in de rest van je leven is een uitdaging die tijd en inzet vraagt. Maar het is ook een kans om te groeien. Het betekent niet dat je je dierbare of verlies vergeet, maar dat je een manier hebt gevonden om verder te gaan met je leven. Het is een manier om je dierbare te eren en te herinneren en om door te gaan met leven, wetende dat zij altijd een deel zullen blijven van wie je bent omdat je anders hebt leren vasthouden.

Daar stond je dan, aan het kleine graf waar jullie nog veel kleinere baby in begraven ligt. Het verliezen van een baby is hartverscheurend en heel onnatuurlijk. Je keek zo uit naar dit mooie mensje, je wilde het vasthouden, knuffelen, zien opgroeien…en opeens is alles weg. Leeg. Verloren. De naam die jullie voor dit kindje bedacht hebben komt op de steen te staan. Je bent voor altijd papa en mama van een baby die er niet meer is. Hoe noem je dat? Hoe noem je jezelf? En wat als er later een ander kindje geboren wordt?

Vlinderkindjes en sterrenbaby’s

Een overleden kindje noemt men vaak een ‘vlinderkindje’. De baby, die heel even dichtbij was, is ongrijpbaar en kwetsbaar als een vlindertje bij je vandaan gevlogen. Ook de term ‘sterrenbaby’ wordt veel gebruikt. Het symboliseert het verloren kindje dat als een ster aan de hemel straalt.

Met lege handen

Als papa en mama van een sterrenbaby, ben je misschien ook op zoek naar de juiste term voor jezelf. Je bent ouders van een kindje, maar staat met lege handen. Er zijn letterlijk en figuurlijk maar weinig woorden voor dat verdriet. Je kunt een sterrenouder zijn, maar er is ook niets mis met jezelf papa of mama noemen. Je hebt immers een kindje gekregen waar je, zo kort als het duurde, ook nog eens intens veel van hebt gehouden. Je bent voor altijd de papa of mama van dit mooie mensje, dat hoef je niet onder stoelen of banken te steken.

De hoop op nieuw leven

Een nieuwe zwangerschap brengt vaak veel verschillende emoties teweeg. Het verdriet van het verlies en de hoop op nieuw leven. Om die hoop te symboliseren wordt dit nieuwe kindje vaak een regenboogbaby genoemd. Dit kindje kan niet vervangen wat je bent verloren, maar wat is het een feest om opnieuw een kindje te mogen verwelkomen. Een kindje dat je alle liefde kan geven die je in je hart bewaard hebt.

Rouwen om een vlinderbaby

Het verliezen van een baby is intens verdrietig en hartverscheurend. Je had het zo anders voor je gezien! Schroom niet om hulp te vragen als het je in de periode na het overlijden van je kindje te veel wordt. Als rouw- en verliesbegeleider loop ik graag een tijdje met je mee en help ik je de naam van je kindje levend te houden.

Wanneer je ongeneeslijk ziek bent, komt onvermijdelijk het moment dat je dit aan anderen gaat vertellen. Je partner weet het als eerste, maar ook je kinderen en andere familieleden horen vaak al snel wat er aan de hand is. Voor zulk slecht nieuws, lijkt het nooit het goede moment. Toch kun je het het beste zo snel mogelijk zeggen. Je geeft daarmee een ander de kans om ermee te leren omgaan, om zich voor te bereiden op wat er gaat komen, hoe pittig dat ook zal zijn.

Rouwen om verlies van gezondheid

Het achteruitgaan van de gezondheid hoort – uiteindelijk – bij het leven. Maar dat maakt het niet gemakkelijk om daar mee om te gaan. Als je gezondheid snel achteruit gaat of je bent ongeneeslijk ziek, dan kun je rouwen om het verlies van je gezondheid. Het pijnlijke besef dat je nooit meer kunt doen wat je eerder altijd deed, doet je verdriet. 

Ook je nabestaanden zien je steeds verder achteruitgaan. En ook zij hebben tijd nodig om daarmee om te leren gaan. Het is een fase van rouw die voor de dood plaatsvindt. We noemen dat levend verlies; het steeds weer incasseren dat je iets verloren bent van jezelf, zoals je gezondheid.

Rouwen om een verlies dat steeds dichterbij komt

De periode van ziekte voor een overlijden, is ook een soort overgangsfase. Jijzelf en de mensen om je heen rouwen om het verlies van je gezondheid, maar nemen als het ware ook al een voorschot op de rouw na de dood. Het verlies komt immers steeds dichterbij. Je zou denken dat dit het verwerken van een overlijden gemakkelijker maakt, maar helaas werkt dat anders. Het één kan het ander niet vervangen. Op het moment van overlijden start een nieuwe keten van rouw die hoort bij het verlies van een dierbare. Maar weten dat er een overlijden aan komt, kan wel helpen om gezinsleden daarop voor te bereiden. 

Rouwbegeleiding voor, tijdens en na de dood

Voor kinderen is goede begeleiding bij rouw essentieel. Zij mogen leren hun gevoelens te uiten, hun vragen te stellen en hun emoties een plek te geven. Om dit in goede banen te leiden kun je bij ziekte in het gezin ook kiezen hulp bij rouwen voor de dood. Bij mijn werk als rouw- en verliesbegeleider komt mijn ervaring met palliatieve zorg goed van pas. Ik ben bekend met de zorgen, de vragen en de hulpbehoefte van gezinnen waar iemand gaat overlijden of net overleden is. Ik denk mee bij uitvaarten en bij stervensmomenten en begeleid waar nodig het proces van rouwen voor, tijdens en na de dood.