Tag Archief van: rouwverwerking

Rouw in de natuur

Voor kinderen is rouw vaak moeilijk te begrijpen. Verdriet voelt groot, maar woorden ontbreken. De natuur kan dan helpen. Niet door alles uit te leggen, maar door te laten zien dat afscheid nemen bij het leven hoort.

In planten, dieren en seizoenen herkennen kinderen vaak iets van hun eigen gevoel. Zonder dat ze het zo hoeven te noemen.

Wat kinderen zien in de natuur

Kinderen kijken met aandacht naar wat er om hen heen gebeurt. Ze zien bladeren verkleuren en van de bomen vallen. Ze merken dat bloemen verwelken en later weer terugkomen. Ze zien een dier dat dood is of een boom die in de winter kaal wordt.

Voor veel kinderen voelt dat herkenbaar. Iets is er niet meer. Net als iemand die gemist wordt. De natuur laat zien dat verdwijnen en veranderen erbij hoort. Dat kan troost geven, juist omdat het zo vanzelfsprekend is.

Hoe buiten zijn kan helpen bij afscheid en gemis

Buiten zijn geeft ruimte. Er hoeft niets opgelost of uitgelegd te worden. Kinderen mogen gewoon kijken, verzamelen, spelen of stil zijn. Soms willen ze een mooi blad bewaren. Soms een steentje meenemen. Soms steeds terug naar dezelfde plek.

Dat zijn manieren waarop kinderen hun rouw vormgeven. Op hun eigen tempo en in hun eigen taal.

Samen stilstaan als gezin

Ook voor gezinnen kan de natuur helpen om samen stil te staan bij verlies. Een wandeling maken, samen bladeren rapen, een plantje in de tuin zetten of een steentje neerleggen op een bijzondere plek.

Het hoeft niet groots of speciaal te zijn. Juist het eenvoudige helpt. Even samen buiten zijn, zonder veel woorden. De natuur nodigt uit tot rust en vertraging.

Wat kun je doen?

Volg wat een kind laat zien. Stel vragen als ze daar behoefte aan hebben, maar laat ook stilte toe. Soms is het genoeg om te benoemen wat je samen ziet:
“De boom laat zijn bladeren los.”

Zo krijgt rouw een plek in het dagelijks leven. Niet als iets zwaars dat ‘verwerkt’ moet worden, maar als iets dat meebeweegt.

Veranderen hoort bij leven

De natuur laat zien dat alles in beweging is. Dat iets kan verdwijnen en toch betekenis houdt. Voor kinderen en volwassenen kan dat helpen om te voelen: rouw mag er zijn. En net als de seizoenen, verandert het met de tijd.

Meer tips om de natuur in te zetten om jouw gezin te helpen bij rouw- en verlies? Neem gerust contact met me op. Samen kijken wat het beste bij jullie past.

Rouw in de digitale wereld

Rouw speelt zich steeds vaker af in de digitale wereld. Telefoons, apps en sociale media zijn onmisbaar in het dagelijks leven van kinderen en jongeren, en daarmee ook met hoe zij omgaan met verlies. Digitale rouw kan steunend en verbindend zijn, maar kan ook nieuwe verwarring of pijn met zich meebrengen.

Appen naar iemand die er niet meer is

Sommige kinderen blijven een overleden dierbare berichten sturen via WhatsApp of andere apps. Niet omdat ze verwachten dat er een antwoord komt, maar omdat schrijven helpt om gevoelens kwijt te kunnen. Het kan veiligheid geven en het gevoel dat iemand nog dichtbij is.

Tegelijk kan deze vorm van rouw ook ingewikkeld worden. Wanneer een account verdwijnt of een profielfoto blijft staan alsof iemand er nog is, kan dat het gemis juist scherper maken. Daarom is het belangrijk om samen te blijven kijken: helpt dit mij, of maakt het mijn verdriet zwaarder?

Rouw en sociale media bij jongeren

Voor jongeren spelen sociale media een grote rol in rouw. Berichten plaatsen, herinneringen delen, reacties ontvangen of juist niet…alles kan invloed hebben op hoe het verlies wordt beleefd. Een herdenkingspost kan steun geven, maar ook druk opleveren: hoe hoor je te rouwen? Wat deel je wel en wat niet?

Sommige jongeren voelen zich gezien door reacties, anderen raken juist overweldigd of vergelijken hun verdriet met dat van anderen. Ook onverwachte herinneringen, zoals een melding of foto die opnieuw verschijnt, kunnen emoties ineens weer naar boven halen.

Het helpt om hierover in gesprek te blijven. Niet om regels op te leggen, maar om samen te onderzoeken wat fijn voelt en wat niet. Jongeren mogen leren dat rouw geen prestatie is en geen vaste vorm kent, ook niet als zij online rouwen.

Digitale herdenkingsplekken

Veel gezinnen gebruiken digitale middelen om te herdenken: een gezamenlijke Spotify-lijst, een fotomap, een herdenkingspagina. Dit kan verbinden en helpen om herinneringen levend te houden. Tegelijk vraagt het om aandacht: wanneer geeft het steun, en wanneer is het te veel?

Door samen keuzes te maken blijft er ruimte voor zowel herinnering als rust.

Rouw beweegt mee met de tijd

Digitale rouw hoort bij deze tijd. Het kan nabijheid bieden waar woorden ontbreken. Maar het vraagt ook om bewustzijn en begeleiding, zodat het steunend blijft.

Uiteindelijk gaat rouw niet over apps of platforms, maar over liefde en gemis. En die zoeken, ook online, hun eigen weg.

Kunnen jullie als gezin hulp gebruiken bij het vinden van goede manieren om uiting te geven aan rouw en verlies? Neem dan vrijblijvend contact met me op. Ik denk graag met jullie mee.

Onzichtbare erfenissen: hoe rouw blijft hangen in een gezin

Rouw gaat niet alleen over degene die we missen. Soms gaat het ook over wat er blijft hangen in een gezin: stiltes, patronen, dingen die nooit gezegd zijn. We kennen allemaal de tastbare erfstukken die worden doorgegeven: een ring, een foto, een meubelstuk. Maar er bestaan ook emotionele erfstukken: gevoelens, overtuigingen en verhalen die van generatie op generatie meekomen, vaak zonder dat iemand het doorheeft.

Wat niet verwerkt wordt, zoekt een andere weg

In gezinnen waar verdriet niet echt een plek kreeg, blijft er iets in de lucht hangen. Kinderen voelen dat haarfijn aan. Ze zien hoe mama stiller wordt op een bepaalde datum, of merken dat er nooit over opa wordt gesproken. Soms hangt er een foto in huis waar iedereen langs loopt, maar waar niemand het verhaal van kent.

Kinderen vullen de gaten op hun eigen manier. Ze maken verklaringen die soms helemaal niet bij hen horen: “Misschien heb ik iets fout gedaan.” Of: “Ik moet extra lief zijn, anders wordt iemand verdrietig.” Zo kan rouw die eigenlijk bij ouders of grootouders hoort, ongemerkt onderdeel worden van de binnenwereld van een kind. Dat zie je terug in gedrag: een kind dat te veel zorgt, zich snel schuldig voelt of bang is om iemand kwijt te raken.

De kracht van erkenning

Het mooie is: wat doorgegeven is, kan ook doorbroken worden. Dat begint met erkennen dat er iets speelt. Stilstaan bij datgene waar nooit over gepraat werd. Soms gaat het om iets wat heel lang geleden is gebeurd, zoals een miskraam, een verbroken relatie of een oorlogservaring. Door het voorzichtig woorden te geven, ontstaat meteen wat lucht. Je hoeft geen zwaar gesprek te voeren om een verschil te maken. Een herinnering delen, samen een foto bekijken of een naam hardop noemen kan al veel doen. Het zijn kleine bewegingen, maar ze openen een deur.

Hoe we verder kunnen

Voor ouders is het belangrijk om te beseffen dat kinderen niet alleen luisteren naar wat je zegt, maar ook naar wat je voelt. Openheid betekent niet dat je alles deelt, maar dat je eerlijk bent over wat er leeft. Dat kan al met iets eenvoudigs als:
“Er is iets verdrietigs in onze familie, en dat mag er zijn.”

Zo geef je niet het verdriet door, maar juist de ruimte om te helen.

Voor ouders is het goed om te weten dat kinderen niet alleen horen wat je zegt, maar vooral wat je uitstraalt. Openheid betekent niet dat je alles tot in detail uitlegt. Het betekent gewoon: er mag iets bestaan.

Een eenvoudige zin als: “In onze familie is iets verdrietigs gebeurd, en dat mag er zijn.” kan al zorgen voor ontspanning. Je geeft daarmee niet het verdriet door, maar juist de mogelijkheid om te helen.

Een ander soort erfstuk

Wanneer we leren luisteren naar de verhalen die onder de oppervlakte liggen, kunnen we iets anders achterlaten dan pijn: openheid, veerkracht en verbinding. Dat zijn misschien wel de waardevolste erfstukken die je een kind kunt meegeven.

Rouw in relatie (deel 4): Familiegeheimen en onuitgesproken verlies


Rouwen doe je niet alleen. Als je samen leeft, samen liefhebt, dan raakt verlies jullie allebei. Maar wat als er verdriet is, waar nooit over gesproken wordt? Als er een leegte ontstaat, die voelbaar is, maar niet benoemd mag worden. In dit laatste blog uit de serie ‘Rouw in relaties’ hebben we het over familiegeheimen en onuitgesproken verlies. We kijken naar de impact daarvan op volgende generaties en hoe je het tij kunt keren.


Wat stilte in gezinnen doet met rouw en verbinding

In sommige families wordt niet gesproken over verdriet. Er zijn gebeurtenissen die zorgvuldig verzwegen worden: een miskraam waar nooit over is gepraat, een familielid dat zichzelf het leven benam, een kind dat ter adoptie werd afgestaan, of een broer of zus waar ‘we het niet meer over hebben’. Soms zelfs hele relaties die plots niet meer bestaan, zonder uitleg.

Wat er dan ontstaat, is een soort familie-stilte. Een leegte die voelbaar is, maar niet benoemd mag worden. En juist dát maakt het verlies des te zwaarder. Niet alleen voor degenen die het direct meemaken, maar ook voor de generaties erna.


De kracht (en last) van wat onbesproken blijft

Wanneer verlies geen woorden krijgt, raakt het opgeslagen in het systeem van het gezin. Kinderen voelen haarfijn aan dat er iets speelt, ook als het niet wordt gezegd. Ze merken spanning, ontwijkende blikken, het vermijden van bepaalde namen of onderwerpen. Ze leren: hierover praten mag niet. En dat maakt rouw eenzaam, verwarrend en soms zelfs schaamtevol.

Een kind kan zich dan afvragen: “Ligt het aan mij?” of “Waarom voel ik me verdrietig, terwijl ik niet weet waarom?” Onuitgesproken verlies werkt dan als een schaduw op de achtergrond van het gezinsleven.


Waarom het alsnog uitspreken verschil maakt

Erkenning is de eerste stap naar heling. Het betekent niet dat je elk detail hoeft op te rakelen, maar wel dat je het bestaan van het verlies erkent. Dat je zegt: “Er is iets gebeurd, en dat was pijnlijk. Daar mogen we het over hebben.”

Door woorden te geven aan wat jarenlang verzwegen is, geef je ook ruimte aan gevoelens die zijn weggestopt. Vaak ontstaat er dan opluchting, verbondenheid en een nieuw soort rust.


Rouw stopt niet bij één generatie

Verlies dat niet gedeeld wordt, zoekt zijn weg. Soms uit zich dat in onverklaarbare gevoelens van verdriet of onrust bij kinderen of kleinkinderen. Dit wordt ook wel ‘transgenerationeel verlies’ genoemd. Het laat zien hoe krachtig (en hardnekkig) stilte kan zijn binnen een familie.

Maar ook het tegenovergestelde is waar: als één iemand het gesprek opent, ontstaat er vaak ruimte voor anderen om te volgen. Soms is dat spannend, maar het is ook heel bevrijdend.


Samen verder, mét het verhaal

Elk verlies verdient een plek. Ook als het lang geleden is. Ook als het ingewikkeld was. Ook als het pijnlijk is om weer aan te raken.

Door niet langer te zwijgen, maar voorzichtig te spreken, breng je verbinding terug. In je gezin, in je familie en misschien wel in jezelf.

Dit was het laatste deel van de serie ‘Rouw in Relatie’. Ook de andere delen lezen? Je vindt ze hier:

Rouw in relatie (deel 1): Als rouw tussen jullie in komt te staan

Rouw in relatie (deel 2): Wat kinderen voelen als ouders verdriet hebben

Rouw in relatie (deel 3): Als verlies vriendschap onder druk zet

Heb je iets gelezen dat je raakt of aan het denken heeft gezet en wil je graag verder praten? Neem dan vrijblijvend contact op.

Scholen en rouw: Met alleen een cursus kom je er niet


Rouw is een onderwerp dat we vaak liever uit de weg gaan, zeker binnen het onderwijs. Toch krijgen vrijwel alle scholen vroeg of laat te maken met een leerling die rouwt. Of het nu gaat om het verlies van een ouder, een grootouder, een broertje of zusje, of zelfs een klasgenoot – de impact is groot. Veel scholen proberen hierop voorbereid te zijn door een cursus of training te volgen, maar rouw laat zich niet vangen in een standaard protocol. Met alleen een cursus kom je er niet. Rouw draat een leerling zijn hele schoolcarrière mee en wanneer er bij een andere leerling of leerkracht iets gelijks voordoet wordt de rouw weer extra aangeraakt.


Rouw is geen vast stappenplan


Een cursus over rouw biedt waardevolle handvatten, maar rouw is voor iedereen anders. Elk kind rouwt op zijn eigen manier en tempo. Sommigen zoeken afleiding, anderen trekken zich terug. Er is geen standaardreactie, en dat maakt het lastig voor scholen om precies te weten hoe ze moeten handelen. Een vaste aanpak werkt niet. Wat wél werkt, is een open en flexibele houding waarin ruimte is voor het individuele proces van een leerling. Niet alleen wanneer de rouw actueel is maar ook wanneer het goed gaat met de leerling.


De rol van de school


Scholen spelen een belangrijke rol in de ondersteuning van rouwende leerlingen.Een veilige omgeving, begripvolle leerkrachten en een cultuur waar gevoelens besproken mogen worden zijn enorm waardevol in het rouwproces. Om zich daar goed op voor te bereiden, hebben scholen en leerkrachten meer nodig dan enkel theoretische kennis. Het vraagt om bewustzijn, empathie en vooral de bereidheid om het gesprek aan te gaan – keer op keer, ook lang nadat de eerste schok voorbij is. Ook midden in een rekenles of taalles als de rouw zomaar ineens naar boven komt, dan kan je het niet parkeren en eerst de rekenles willen afmaken.


Hoe kan een school écht helpen?

– Luisteren zonder te willen oplossen: Rouw is geen probleem dat gefikst kan worden, maar een proces dat erkend wil worden met name op de momenten dat het eigenlijk niet uitkomt (in de reken of taalles bijv)

– Ruimte geven aan emoties: Een kind mag verdrietig zijn, boos, afgeleid of zelfs lachen tussendoor – alles is normaal.

– Blijven checken: Niet alleen in de eerste weken, maar ook na maanden of zelfs jaren nog vragen hoe het gaat en stilstaan dat bij elk nieuwe verlies het oude weer getriggerd kan worden.

– Een rouwvriendelijke schoolcultuur creëren: Waar verlies bespreekbaar is en kinderen zich gesteund voelen door zowel leerkrachten als klasgenoten. Waar kinderen leren over emoties en hoe je deze kan reguleren.


Een doorlopende inspanning


Een cursus kan een mooie basis zijn, maar het belangrijkste is wat er daarna gebeurt. Rouwondersteuning vraagt om een voortdurende inspanning en een cultuur waarin verlies en verdriet niet weggestopt worden, maar er mogen zijn. Pas dan kan een school een echte steunpilaar zijn voor rouwende kinderen.

Toestemming om te rouwen

Rouwen is een van de moeilijkste processen die we als mens kunnen doorlopen. Het voelt soms als een gevecht: tegen de pijn, de emoties en de onvermijdelijke leegte die het verlies achterlaat. Maar wat gebeurt er als je stopt met vechten en jezelf toestemming geeft om te rouwen? Wanneer je ruimte maakt voor wat je voelt, in plaats van het weg te duwen? 

Vechten tegen rouw 

Na een verlies willen we vaak controle houden. In de chaos aan emoties proberen we door te gaan en sterk te zijn. Emoties proberen we zoveel mogelijk te onderdrukken in de hoop dat het verdriet vanzelf weggaat. Maar rouw werkt niet zo. Het is geen proces dat je kunt overslaan of vermijden. Hoe harder je ertegen vecht, hoe zwaarder het voelt. De emoties stapelen zich op en zoeken uiteindelijk toch een uitweg, vaak op onverwachte momenten. 

Geef jezelf toestemming om te voelen

Wat gebeurt er als je jezelf toestemming geeft om te rouwen? Als je stopt met het onderdrukken van je verdriet en ruimte maakt voor wat er is? Rouw bestaat uit veel verschillende emoties: verdriet, boosheid, schuld, angst, en soms zelfs opluchting. Dat kan verwarrend zijn. Maar juist door die emoties toe te laten, geef je jezelf de kans om te helen.  

Toestemming geven betekent niet dat het verdriet opeens verdwijnt. Het betekent dat je het accepteert als onderdeel van je leven. Het betekent dat je mag huilen, dat je boos mag zijn, en dat je het even niet hoeft te weten. Je mag voelen wat je voelt, zonder oordeel. 

Ruimte voor emoties

Misschien denk je dat door je verdriet toe te laten, het alleen maar erger wordt. Maar het tegenovergestelde is vaak waar. Als je je emoties de ruimte geeft, zul je merken dat ze na verloop van tijd milder worden. Het verdriet wordt zachter, de scherpe randjes vervagen, en er ontstaat langzaam ruimte voor andere gevoelens: liefdevolle herinneringen, momenten van rust en soms zelfs dankbaarheid voor wat er was.

Stop met vechten

Rouwen en huilen zijn geen tekenen van zwakte. Het zijn juist een tekenen van moed. Het betekent dat je de realiteit onder ogen durft te zien, hoe pijnlijk die ook is. Door te stoppen met vechten tegen je emoties, geef je jezelf de kans om verder te komen. Je hoeft het niet alleen te doen en je hoeft ook niet alles in één keer te verwerken. Stap voor stap mag je voelen, helen en weer ademhalen.  

Mag jij van jezelf rouwen?

Herstel voor jouw gebroken hart

Na het overlijden van je partner blijf je alleen achter. Alleen en met een gebroken hart. Het gevoel dat de wereld onder je voeten wegglijdt, de pijn die diep in je ziel snijdt, en de eenzaamheid die volgt. Rouw en verlies kunnen ons hart in duizend stukjes breken. En misschien lijkt het wel alsof je niet meer verder kunt. Toch is jouw gebroken hart niet het einde. Het is juist een nieuw begin. De scherven van je hart zijn de start van jouw pad van rouw en gaandeweg kan je hart zich herstellen. En de littekens die achterblijven zullen je voor altijd herinneren aan hoe sterk je bent.

Selfcare in tijden van hartzeer

Als een dierbare overlijdt, is selfcare vaak het laatste waar we aan denken. We zijn zo gefocust op het verdriet, de woede en het gemis, dat we vergeten voor onszelf te zorgen. Maar zelfzorg is juist nu van essentieel belang. Het helpt je om de stukken van je gebroken hart weer op te rapen en ze met zorg en liefde weer samen te voegen.

Kleine stappen naar herstel

Zelfzorg hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin met kleine stappen:

  • Gun jezelf rust
    Neem de tijd om te rusten en te herstellen. Geef jezelf toestemming om even niets te doen.
  • Vind troost in dagelijkse dingen
    Eenvoudige dagelijkse rituelen, zoals een warme douche, een kopje thee, of een wandeling, kunnen veel troost bieden.
  • Wees mild voor jezelf
    Sta jezelf toe om te voelen wat je voelt. Het is oké om verdrietig, boos of angstig te zijn.

De schoonheid van Kintsugi

Misschien heb je weleens gehoord van Kintsugi, een eeuwenoude Japanse techniek waarbij gebroken aardewerk wordt gerepareerd met goudlijm. In plaats van de breuken te verbergen, worden ze juist benadrukt. De stukken worden op een prachtige manier weer samengevoegd, waardoor het voorwerp nog waardevoller en unieker wordt dan voorheen. Dit proces symboliseert dat breuken en littekens deel uitmaken van onze geschiedenis en ons mooier maken.

Een workshop voor jouw gebroken hart

Stel je voor dat je jouw gebroken hart op dezelfde manier zou kunnen herstellen. Wat als je jouw pijn en verdriet zou kunnen omarmen en er iets moois van zou kunnen maken? Dat is precies wat we doen in onze workshop selfcare, gebaseerd op de Kintsugi-methode. We gaan aan de slag met goudlijm om de stukken van jouw gebroken hart weer samen te voegen.

Tijdens de workshop Selfcare zul je ontdekken dat je, net zoals het herstelde hart, kracht en schoonheid kunt vinden te midden van verdriet. We laten je zien hoe je liefdevol voor jezelf kunt zorgen, zelfs in moeilijke tijden. In een gezellige sfeer ontmoet je anderen en ga je jouw hartenreis aan. Aan het einde van de workshop neem je een tastbare herinnering mee naar huis – een prachtig hersteld hart – dat je eraan herinnert hoe sterk je bent. 

Meld je vandaag nog aan voor de Workshop Selfcare en ontdek de kracht en schoonheid die schuilt in je kwetsbaarheid.

Betekenisvol ouderschap bij ziekte en overlijden van je kind

Hoe geef je vorm aan het ouderschap als je kind ongeneeslijk ziek is? Wat zou je je kind graag beschermen tegen al het lijden. Je wil een goede ouder zijn voor je zieke kind, maar ook voor eventuele andere kinderen in je gezin. Het ‘gewone’ dagelijkse leven gaat door, terwijl jouw leven op zijn kop staat. Ook in de nasleep van het verlies van je kind kan het moeilijk zijn om je weg te vinden. Hoe geef je betekenis aan het leven nu je kind er niet meer is?

Jouw unieke rouwpad

Het is goed om te weten dat iedereen anders rouwt. Er is geen goed of fout. Je mag jezelf de ruimte geven om te rouwen op jouw eigen unieke manier, zonder oordeel. Erken de chaos aan emoties en de complexiteit van rouw. Het wordt niet geleidelijk minder. Rouw heeft pieken en dalen en heel veel verschillende emoties. Dat is volkomen normaal.

Blijvende liefde voor je overleden kind

Het vinden van betekenisvol ouderschap betekent ook het herdefiniëren van je rol als oude. Het verliezen van je kind heeft impact op elke vezel in je lijf en op elke stap die je als ouder zet. Je kunt je kind niet meer knuffelen, opvoeden of troosten, maar de liefde voor je kind blijft voortbestaan. Het kan helpen om creatieve manieren te vinden om die liefde te uiten. Je kunt bijvoorbeeld een herinneringsaltaar in huis maken, een jaarlijkse herdenkingsceremonie organiseren of brieven schrijven aan je overleden kind. 

Betekenisvol ouderschap door steun aan anderen

Om betekenisvol ouderschap in te vullen kun je je kind ook blijven eren door je in te zetten voor anderen. Je kunt andere ouders in rouw steunen, vrijwilligerswerk doen of betrokken zijn bij liefdadigheidsinstellingen. Daarbij kun je kiezen voor organisaties die passen bij de interesses of passies van je kind, of bijvoorbeeld bij de ziekte waaraan je kind is overleden. Door jezelf in te zetten voor zaken die je kind na aan het hart lagen, kun je hun leven voortzetten en betekenis geven aan je ouderschap. Sommige ouders richten een stichting op met de naam van hun kind, om zo het bestaansrecht van hun overleden kind te borgen. De naam van je kind blijft dan genoemd worden, dat is zo belangrijk! 

Ervaringen en gevoelens delen

Rouw kan bijzonder eenzaam voelen, zelfs als je nooit alleen bent. Zoek steun bij andere ouders in rouw of bijvoorbeeld bij een rouw- en verliesbegeleider. Het delen van je ervaringen en gevoelens met mensen die hetzelfde hebben meegemaakt, kan een bron van troost en begrip zijn. En vergeet niet om ook met je partner in gesprek te blijven. Jullie zijn allebei een kind verloren. Hoe je dat beleeft is voor iedereen anders, maar door te blijven verbinden kunnen jullie elkaar ondersteunen in het vinden van betekenis in het ouderschap na verlies.

Zorg goed voor jezelf

Goed voor jezelf zorgen is enorm belangrijk in tijden van rouw. Toch wordt hier vaak maar weinig aandacht aan besteed. Met je verstand op nul probeer je vooral te overleven en niet teveel te voelen. Maar rouw put je emotioneel, fysiek en mentaal uit. Heb compassie voor jezelf, neem rust wanneer dat nodig is, doe dingen waar je van oplaadt en geef jezelf emotionele toestemming om te rouwen op jouw eigen tempo.

Sta jezelf ook emotioneel toe om weer te mogen genieten. Je hoeft niet te lijden zoals je kind heeft geleden. Rouw kent pieken en dalen, goede en slechte dagen. Je mag genieten van de fijne momenten. Door goed voor jezelf te zorgen, kun je er (op den duur) ook beter voor anderen zijn en je betekenisvol ouderschap voortzetten.

Leef een leven vol betekenis en liefde

Jij blijft voor altijd de ouder van je overleden kind, een papa of mama met lege armen. Het verlies van een kind is onherstelbaar, maar betekenisvol ouderschap kan een bron van kracht en heling zijn. Door je liefde voort te zetten, de naam van je kind blijven noemen en jezelf te omringen met steun, kun je een betekenisvolle weg vinden in het ouderschap na het verlies. Het is een reis die moed, veerkracht en compassie vereist. Je mag er zijn en je mag leren om anders vast te houden vanuit liefde en betekenis.

Rouwen voor de dood

Wanneer je ongeneeslijk ziek bent, komt onvermijdelijk het moment dat je dit aan anderen gaat vertellen. Je partner weet het als eerste, maar ook je kinderen en andere familieleden horen vaak al snel wat er aan de hand is. Voor zulk slecht nieuws, lijkt het nooit het goede moment. Toch kun je het het beste zo snel mogelijk zeggen. Je geeft daarmee een ander de kans om ermee te leren omgaan, om zich voor te bereiden op wat er gaat komen, hoe pittig dat ook zal zijn.

Rouwen om verlies van gezondheid

Het achteruitgaan van de gezondheid hoort – uiteindelijk – bij het leven. Maar dat maakt het niet gemakkelijk om daar mee om te gaan. Als je gezondheid snel achteruit gaat of je bent ongeneeslijk ziek, dan kun je rouwen om het verlies van je gezondheid. Het pijnlijke besef dat je nooit meer kunt doen wat je eerder altijd deed, doet je verdriet. 

Ook je nabestaanden zien je steeds verder achteruitgaan. En ook zij hebben tijd nodig om daarmee om te leren gaan. Het is een fase van rouw die voor de dood plaatsvindt. We noemen dat levend verlies; het steeds weer incasseren dat je iets verloren bent van jezelf, zoals je gezondheid.

Rouwen om een verlies dat steeds dichterbij komt

De periode van ziekte voor een overlijden, is ook een soort overgangsfase. Jijzelf en de mensen om je heen rouwen om het verlies van je gezondheid, maar nemen als het ware ook al een voorschot op de rouw na de dood. Het verlies komt immers steeds dichterbij. Je zou denken dat dit het verwerken van een overlijden gemakkelijker maakt, maar helaas werkt dat anders. Het één kan het ander niet vervangen. Op het moment van overlijden start een nieuwe keten van rouw die hoort bij het verlies van een dierbare. Maar weten dat er een overlijden aan komt, kan wel helpen om gezinsleden daarop voor te bereiden. 

Rouwbegeleiding voor, tijdens en na de dood

Voor kinderen is goede begeleiding bij rouw essentieel. Zij mogen leren hun gevoelens te uiten, hun vragen te stellen en hun emoties een plek te geven. Om dit in goede banen te leiden kun je bij ziekte in het gezin ook kiezen hulp bij rouwen voor de dood. Bij mijn werk als rouw- en verliesbegeleider komt mijn ervaring met palliatieve zorg goed van pas. Ik ben bekend met de zorgen, de vragen en de hulpbehoefte van gezinnen waar iemand gaat overlijden of net overleden is. Ik denk mee bij uitvaarten en bij stervensmomenten en begeleid waar nodig het proces van rouwen voor, tijdens en na de dood.

“Gelukkig heb je de kinderen nog”

Wie nog nooit van dichtbij een verlies heeft meegemaakt, kan vaak maar moeilijk omgaan met het verlies van een ander. Tuurlijk, in het begin is iedereen er als de kippen bij. Er worden schoonmaakafspraken en kookroosters gemaakt, kaartjes gestuurd, bezoekjes gepland. Alles om er voor de overgebleven partner en zijn/haar kinderen te zijn. Er is volop begrip voor alle emoties en niets is te gek. Maar naarmate de tijd verstrijkt, ebt deze situatie weg. De wereld van je omgeving draait door, terwijl jouw wereld stil staat. Langzaamaan raak je steeds verder bij elkaar vandaan.

Het harde oordeel van de maatschappij

Beïnvloed door gemis en verdriet, maak je als overgebleven partner keuzes. En daar heeft iedereen een mening over. In een maatschappij waarin we vooral worden gemaand om door te gaan, is vaak maar weinig plaats voor emotie en gevoel. “Ben je er nu nog niet overheen?”, “het is tijd om het leven weer te omarmen” en “gelukkig heb je de kinderen nog”. Opmerkingen die vast heel goed bedoeld zijn, maar die enorm pijnlijk kunnen zijn.

Maaike komt thuis van het boodschappen doen en gooit de deur hard in het slot. Ze hoort het de cassière nog zeggen: “Gelukkig heb je de kinderen nog”. De ongetwijfeld goede bedoelingen van de vrouw vallen in het niet bij de pijn en het verdriet die deze opmerking naar boven heeft gebracht. “Gelukkig heb ik de kinderen nog. Ja natuurlijk ben ik daar dankbaar voor”, denkt Maaike. “Maar mag ik dan mijn man niet missen? Mijn partner, mijn beste vriend, mijn soulmate? Zorgt het bestaan van mijn kinderen ervoor dat ik niet verdrietig mag zijn? Kunnen dankbaarheid en gemis niet naast elkaar bestaan?” Terwijl ze op de bank ploft duizelen al deze vragen door haar hoofd. De opmerking van de caissière heeft haar diep geraakt en de tranen stromen over haar gezicht. Als de kinderen thuiskomen uit school geeft ze ze een extra dikke knuffel. Ze is blij ze weer te zien en vast te kunnen houden. Maar liever, veel liever, had ze gewild dat haar kinderen in een compleet gezin opgroeiden. En dat zij het leven nog jaren had kunnen delen met haar geliefde partner.

Kies je eigen weg

Natuurlijk kunnen we er van uit gaan dat de omgeving alle adviezen goed bedoeld. Ze hebben het beste met je voor! Maar dat maakt het niet persé makkelijk. Als je omgeving gevuld is met mensen die geen idee hebben waar jij doorheen gaat, kun je je behoorlijk eenzaam voelen. Dan kan het helpen op zoek te gaan naar mensen die je wel begrijpen, die weten hoe het is. Dan heb je soms aan een half woord al genoeg. Je mag kiezen voor mensen waar je energie van krijgt. Voor mensen die je kunnen helpen en die zonder oordeel naar je luisteren. Bondgenoten die net als jij hun partner zijn verloren en/of alleen door het leven gaan, begrijpen als de beste waar jij doorheen gaat. Betekent dat dat je al je andere vriendschappen moet laten zitten? Nee. Maar voor nu kunnen ze wel op een wat wat lager pitje. Dan kun je later misschien weer oppakken.

Rouw- en verliesbegeleiding voor het hele gezin

Je partner verliezen is een ingrijpende gebeurtenis. Als je als jonge weduwe alleen met de kinderen achterblijft, heb je te maken met je eigen verdriet, maar ook met dat van de kinderen. Daar kun je soms best wat hulp bij gebruiken. Ik kijk graag mee naar jullie situatie. Samen kunnen we bekijken wat jullie gezin nodig heeft en welke vorm van rouwbegeleiding daar het beste bij past. Heb je vragen of wil je kennis maken? Neem dan contact op.

Contact

Swalmdal 1
3894 BK Zeewolde

06 – 295 571 16
Sabina@dekinderhoeksteen.nl

De Kinderhoeksteen

KvK: 628 728 50
BIG nummer: 190 619 789 30

Algemene voorwaarden
Privacy verklaring