Tag Archief van: verlies

Nieuwe liefde na verlies…mag dat al?

Na het verlies van een partner verandert je wereld ingrijpend. Alles voelt anders: je dagelijks leven, je toekomstbeeld, je relaties. En ergens, vaak onverwacht, komt er een moment waarop er weer ruimte komt voor verbinding. Voor nieuwe liefde. Maar die mogelijkheid roept niet alleen hoop en verlangen op. Vaak komt het ook met een flinke lading schuldgevoel, verwarring en onzekerheid. Mag dit al? Doe ik mijn overleden partner hiermee tekort? En wat vinden anderen daarvan?

Schuldgevoel en innerlijke strijd

Veel mensen die een nieuwe liefde ontmoeten na verlies, voelen zich schuldig. Alsof ze hun vorige partner verraden. Of ze vragen zich af wat anderen zullen denken: “Dat gaat wel heel snel”, “Was het dan geen echte liefde?” Zulke opmerkingen zorgen ervoor dat rouwenden hun gevoelens onderdrukken of verbergen. Maar liefde voor een nieuwe partner betekent niet dat je je vorige liefde vergeet. Je hoeft niet te kiezen. Liefde kan naast elkaar bestaan.

De omgeving heeft vaak een mening

Helaas is onze maatschappij nog niet zo goed in omgaan met complexe emoties. Nieuwe liefde na verlies wordt soms bekeken met een impliciete ‘wachttijd’ in het hoofd. Terwijl rouw geen klok kent, en ook geen vaste volgorde. Mensen mogen opnieuw beginnen op hún moment. Of dat nu na zes maanden is of pas na jaren.

Ruimte maken voor liefde én rouw

De kunst is misschien niet om ‘verder te gaan’, maar om te leren leven met het verlies én met wat er nieuw ontstaat. De liefde voor je overleden partner is geen obstakel voor een nieuwe relatie, maar maakt deel uit van wie je bent. Een nieuwe partner hoeft dat niet weg te nemen, maar mag ernaast bestaan. In een open, eerlijk gesprek kan daar vaak meer ruimte voor zijn dan je denkt.

Mag het al?

Die vraag kun je eigenlijk alleen zelf beantwoorden. Er is geen goed of fout moment, geen universeel oordeel. Wat telt is dat jij luistert naar je hart. Want liefde is geen verraad, maar een teken dat het leven, ondanks alles, verder stroomt.

Rouwen zonder tranen: Als je omgeving je verdriet niet ziet

Niet iedereen huilt. Niet iedereen praat veel over verlies. En niet iedereen past in het beeld dat we vaak hebben van iemand die rouwt. Het lijkt soms alsof er geen verdriet is, maar dat betekent niet dat het verdriet ook echt ontbreekt. Veel mensen dragen hun rouw van binnen, stil en onzichtbaar. Voor de buitenwereld lijken ze ‘sterk’, maar vanbinnen is er verwarring, pijn en leegte.

Het beeld van ‘sterk zijn’

Onze maatschappij prijst mensen die “zich goed houden”, “sterk blijven” of “positief denken”. Er wordt zelden gevraagd naar wat er echt speelt onder die rustige buitenkant. Daardoor voelen veel mensen die niet zichtbaar rouwen zich onbegrepen. Alsof hun verdriet minder telt, of ze het niet goed doen. Ze krijgen opmerkingen als: “Je bent zo krachtig” of “Je pakt het goed op”. Dat is goed bedoeld, maar hierdoor kan de eenzaamheid juist vergroten. Want hoe kun je steun krijgen, als niemand ziet dat je het moeilijk hebt?

Verborgen rouw

Verborgen rouw komt vaak voor bij mensen die van jongs af aan hebben geleerd emoties te verbergen, bij ouders die willen ‘doorgaan’ voor hun kinderen, of bij mensen in werkomgevingen waar weinig ruimte is voor kwetsbaarheid. Soms is het verdriet zó groot, dat er simpelweg geen woorden voor zijn. Of de tranen zitten diep, verstopt onder een beschermlaag. Zeker nu de zomervakantie zich aandient is de rouw soms nog meer verborgen en onzichtbaar.

Jouw verlies mag er zijn

Erkenning is een eerste stap. Weten dat rouw zich op allerlei manieren uit en dat elke vorm legitiem is. Misschien huil je niet, maar voel je het in je lichaam: vermoeidheid, onrust, concentratieproblemen. Misschien heb je een kort lontje, of trek je je juist terug. Dát is rouw.

Probeer woorden te vinden, al zijn het er maar een paar. Of zoek andere vormen van expressie: schrijven, wandelen, creatieve uitingen. En durf te delen, ook als het moeilijk is. “Ik voel het wel, maar ik kan er niet over praten”. Dat alleen al kan deuren openen.

Rouw heeft geen vaste vorm. Er is geen goede of foute manier. Je hoeft het niet uit te leggen, te bewijzen of te presteren. Je mag rouwen zonder schaamte. Ook als je geen tranen laat, mag jouw verlies er zijn. En jij ook, precies zoals je bent.

Rouwen voor de dood

Wanneer je ongeneeslijk ziek bent, komt onvermijdelijk het moment dat je dit aan anderen gaat vertellen. Je partner weet het als eerste, maar ook je kinderen en andere familieleden horen vaak al snel wat er aan de hand is. Voor zulk slecht nieuws, lijkt het nooit het goede moment. Toch kun je het het beste zo snel mogelijk zeggen. Je geeft daarmee een ander de kans om ermee te leren omgaan, om zich voor te bereiden op wat er gaat komen, hoe pittig dat ook zal zijn.

Rouwen om verlies van gezondheid

Het achteruitgaan van de gezondheid hoort – uiteindelijk – bij het leven. Maar dat maakt het niet gemakkelijk om daar mee om te gaan. Als je gezondheid snel achteruit gaat of je bent ongeneeslijk ziek, dan kun je rouwen om het verlies van je gezondheid. Het pijnlijke besef dat je nooit meer kunt doen wat je eerder altijd deed, doet je verdriet. 

Ook je nabestaanden zien je steeds verder achteruitgaan. En ook zij hebben tijd nodig om daarmee om te leren gaan. Het is een fase van rouw die voor de dood plaatsvindt. We noemen dat levend verlies; het steeds weer incasseren dat je iets verloren bent van jezelf, zoals je gezondheid.

Rouwen om een verlies dat steeds dichterbij komt

De periode van ziekte voor een overlijden, is ook een soort overgangsfase. Jijzelf en de mensen om je heen rouwen om het verlies van je gezondheid, maar nemen als het ware ook al een voorschot op de rouw na de dood. Het verlies komt immers steeds dichterbij. Je zou denken dat dit het verwerken van een overlijden gemakkelijker maakt, maar helaas werkt dat anders. Het één kan het ander niet vervangen. Op het moment van overlijden start een nieuwe keten van rouw die hoort bij het verlies van een dierbare. Maar weten dat er een overlijden aan komt, kan wel helpen om gezinsleden daarop voor te bereiden. 

Rouwbegeleiding voor, tijdens en na de dood

Voor kinderen is goede begeleiding bij rouw essentieel. Zij mogen leren hun gevoelens te uiten, hun vragen te stellen en hun emoties een plek te geven. Om dit in goede banen te leiden kun je bij ziekte in het gezin ook kiezen hulp bij rouwen voor de dood. Bij mijn werk als rouw- en verliesbegeleider komt mijn ervaring met palliatieve zorg goed van pas. Ik ben bekend met de zorgen, de vragen en de hulpbehoefte van gezinnen waar iemand gaat overlijden of net overleden is. Ik denk mee bij uitvaarten en bij stervensmomenten en begeleid waar nodig het proces van rouwen voor, tijdens en na de dood.

Gezin en ziekte: rust, orde en overzicht terugvinden

Zodra er een ongeneeslijke ziekte een gezinslid treft, krijgt het hele gezin ermee te maken. Ziekte heeft een grote impact op de naasten. Door alle indrukken van de ziekte, kan er een periode van chaos en paniek ontstaan. Het normale leven oppakken is op zulke momenten lastig. Het is hierbij belangrijk elkaar te betrekken bij het proces en met elkaar te blijven communiceren. De Kinderhoeksteen kan hier een ondersteunende rol in spelen.

Impact op gezin

Zodra iemand uit het gezin ongeneeslijk ziek is, staat de tijd even stil. Veel is onzeker, onduidelijk of onvoorspelbaar. Niks eromheen is op dat moment belangrijker dan dat. Doordat zulk nieuws impact heeft op het gezin, ontstaat er onrust. Vooral voor kinderen kan het een flinke klap zijn. Kinderen ervaren vaak een enorme eenzaamheid in hun gevoelens. Doordat ze de ouders niet willen belasten met hun zorgen maar ook omdat ze het vaak niet kunnen verwoorden. Er is wellicht onbegrip of verdriet, waardoor het moeilijk wordt om te concentreren op andere zaken. School gaat steeds moeizamer en kinderen trekken zich terug op zijn of haar kamer. Met alle moeilijkheden bij elkaar, raak je als gezin het overzicht kwijt.

Geen grip

Ook als zorgverlener kan het lastig zijn te weten waar de kinderen baat bij hebben. Het liefst stel je de kinderen zoveel mogelijk gerust, maar dat is moeilijk wanneer er nu eenmaal weinig goed nieuws is. Wat belangrijk is een zekere mate van orde te bieden, zowel mentaal als praktisch. Duidelijke boodschappen en helpen bij  het vinden van een nieuw ritme. Communiceren is hierbij de eerste en belangrijkste stap. Maar wees ten alle tijden eerlijk in je communicatie. Kinderen voelen het aan als er iets niet klopt en dat geeft nog meer onrust en onzekerheid. Daarbij is belangrijk dat je doet wat je zegt en zegt wat je doet. Op welk niveau je communiceert met kinderen, ligt uiteraard aan de leeftijd.

Hulp bij communicatie

Voor de één is het communiceren makkelijker dan voor de ander. Kinderen vinden het in het algemeen lastig om zich te uitten in een moeilijke periode. Als zorgverlener neem je vaak het voortouw in een heldere en open communicatie. Wanneer je dit lastig vindt, kan een rouw- en verliesbegeleider dan ondersteunend zijn. Een begeleider kan adviseren over gespreksvoering, maar ook in gesprek met kinderen, zodat ze zich kunnen uiten. Het doel van een goed gesprek met de kinderen is inzicht krijgen in de belevingswereld, om die vervolgens weer te kunnen bespreken.

Tastbare middelen

De Kinderhoeksteen maakt gebruik van verschillende tastbare middelen om de emoties van kinderen duidelijk te krijgen. Het zogeheten ‘POPtalk’ is daar één van. Met verschillende poppetjes en andere materialen kunnen er bepaalde verhalen of situaties nagebootst worden, waar de emoties van een kind duidelijk worden. Ook creatieve middelen kunnen een vorm van communicatie zijn. Kinderen tekenen bijvoorbeeld hoe ze zich voelen of schrijven of spelen muziek. Dit allemaal ter ondersteuning bij het gesprek.

Over de Kinderhoeksteen

Sabina Krijger is een erkend rouw- en verliesbegeleider, die klaarstaat voor zorgpersoneel, ouders en kinderen: ‘Ik kan steun bieden bij psychosociale problemen tijdens ziekte en overlijden. In mijn ervaring als kinderverpleegkundige merkte ik dat omgaan met rouw en verlies niet tot het standaard lespakket behoort. Toch is het een niet te onderschatten onderdeel van het werk. Dit hoef je niet alleen te doen. Bij De Kinderhoeksteen help ik je graag.’

Communiceren: https://dekinderhoeksteen.nl/begeleiding/poptalk/

De Kinderhoeksteen: https://dekinderhoeksteen.nl/

Rouw- en verliesbegeleider: https://dekinderhoeksteen.nl/begeleiding/rouw-en-verliesbegeleiding-kind-en-ouders/

Voorbereidende begeleiding op traumabehandeling bij kinderen

Bepaalde gebeurtenissen kunnen littekens achterlaten. Fysieke, maar in andere gevallen ook emotionele littekens. Wanneer een heftige gebeurtenis niet goed verwerkt wordt, kan dat leiden tot trauma. Tot op latere leeftijd kan een trauma belemmeringen in het dagelijks leven veroorzaken. Het is belangrijk tijdig dit trauma te erkennen, maar soms zijn kinderen nog niet klaar voor een intensieve behandeling bij een kinderpsycholoog. Dan kan voorbereidende begeleiding helpend zijn. De Kinderhoeksteen kan kinderen van verschillende leeftijden helpen.

Trauma

Wanneer iemand een nare gebeurtenis overkomt, kan dat in sommige gevallen traumatisch zijn. Trauma is echter uiterst persoonlijk. Wat voor de één gemakkelijk naast zich neer te leggen is, kan bij de ander een trauma veroorzaken. Wanneer dat gebeurt, heeft dat een sterke invloed op het mentale welzijn en de ontwikkeling. De ziekte van een familielid is voor kinderen vaak erg ingrijpend. Ze begrijpen niet altijd goed wat er gebeurt en hun veilige thuisbasis staat opeens op losse schroeven. Deze gebeurtenissen verwerken is dan ook erg belangrijk, en het is zaak dat ouders en kinderen weten waar ze terecht kunnen.

Vastgeroeste gevoelens

Wanneer kinderen zich (langere tijd) onveilig hebben gevoeld, kan dat zijn sporen nalaten. Vaak is er bij ziekte veel aandacht voor degene die ziek is. Maar de invloed op de (andere) kinderen kan niet worden onderschat. Het gevoel van onveiligheid en angst raakt als het ware vastgeroest in het lichaam en het gezinssysteem. Zodra er iets gebeurt dat de herinnering aan dat gevoel en die gebeurtenissen oproept, ontstaat er een stressreactie. Daardoor kunnen kinderen ‘uit het niets’ boos, verdrietig of angstig reageren.

Krachten bundelen

Natuurlijk is het belangrijk te streven naar het voorkomen van een trauma, door kinderen van meet af aan goed te begeleiden bij ziekte, rouw en verlies. Maar voor kinderen die toch een trauma hebben opgelopen, is het waardevol speciale ondersteuning aan te bieden. In sommige gevallen zijn (erg jonge) kinderen of is de gezinssituatie daar nog niet klaar voor. Ook kan het zijn dat er niet voldoende basis om te beginnen met EMDR of de psycholoog. Om de krachten van de verschillende behandelingen te bundelen, bestaat voor deze groep kinderen voorbereidende begeleiding op een traumabehandeling.

Voorbereidende begeleiding

Bij deze voorbereidende begeleiding kunnen de kinderen op een veilige plek hun emoties uiten. Dat kan bijvoorbeeld aan de hand van methodes zoals POPtalk, creatieve technieken of bijvoorbeeld Loulou de Zorguil, een knuffeluil waarmee de kinderen kunnen communiceren. De begeleiding kan op verschillende manieren worden ingevuld, afhankelijk van wat er nodig is in de specifieke situatie. Daarbij wordt ook de samenwerking met een psycholoog gezocht.

Negatieve associaties

Daarnaast kan ik gebruik maken van EFT, oftewel Emotional Freedom Techniques. Bij deze methodes concentreren we ons op de negatieve associaties met bepaalde gebeurtenissen. Door te kloppen op bepaalde drukpunten op het lichaam en het uitspreken van bepaalde woordjes of zinnetjes, wordt geconcentreerd op de situatie. Doordat het brein op verschillende manieren aan het werk gezet wordt, zwakken de negatieve associaties af. De gevoelens rondom het trauma voelen niet meer zo rauw.

 De Kinderhoeksteen

Bij De Kinderhoeksteen kunnen ouders en kinderen terecht wanneer zij psychosociale ondersteuning nodig hebben tijdens of na ziekte of een overlijden. Maar ook ondersteun ik zorgpersoneel bij deze, soms ingewikkelde, taken. In mijn ervaring als kinderverpleegkundige merkte ik dat omgaan met rouw en verlies niet tot het standaard lespakket behoort. Toch is het een niet te onderschatten onderdeel van het werk. Daarom heb ik een verdiepingsmodule ontwikkeld voor kinderverpleegkundigen om de kennis over psychosociale begeleiding te vergroten. Dan sta je er als zorgmedewerker niet alleen voor.

Contact

Swalmdal 1
3894 BK Zeewolde

06 – 295 571 16
Sabina@dekinderhoeksteen.nl

De Kinderhoeksteen

KvK: 628 728 50
BIG nummer: 190 619 789 30

Algemene voorwaarden
Privacy verklaring